Jak dobrać strategię kompletacji do zamówień: pojedyncza, zbiorcza, falowa i strefowa. Kryteria wyboru, ograniczenia każdej metody i wskaźniki do porównania.
Strategia kompletacji odpowiada na pytanie, jak rozdzielić zamówienia między magazynierów i w czasie. Jedna osoba może zbierać jedno zlecenie od początku do końca albo kilka naraz. Może też odpowiadać tylko za swój obszar hali, a zbieranie można powiązać z godzinami odjazdu przewoźnika. Ta strona pokazuje, jak dobrać taki sposób do profilu zamówień: do liczby linii w zamówieniu, liczby zamówień dziennie, ilości sztuk i okien wysyłek.
W polskich magazynach kompletację nazywa się też komisjonowaniem, a samo pojęcie wyjaśnia strona o komisjonowaniu towarów. Trasę po alejkach porównuje strona o metodach tras kompletacji, a technikę prowadzenia magazyniera opisuje strona o systemach kompletacji. Cały przebieg od zamówienia do paczki zebrano na stronie o kompletacji zamówień.
Czym wybór strategii różni się od trasy, techniki i reguły FIFO?
Zbieranie zamówień wymaga czterech osobnych decyzji, które łatwo pomylić, bo wszystkie dotyczą kompletacji. Ta strona rozstrzyga tylko pierwszą z nich:
- Strategia - kto zbiera i w jakim zakresie: jedno zlecenie, grupa zleceń, jedna strefa albo fala zleceń.
- Trasa - w jakiej kolejności magazynier odwiedza lokalizacje w alejce. Heurystyki takie jak S-shape porównuje strona o metodach tras kompletacji.
- Technika - czym prowadzi się magazyniera: papierem, głosem, światłem albo terminalem. Opisują ją strony o systemach kompletacji, kompletacji głosowej i pick-to-light i put-to-wall.
- Reguła partii - skąd magazynier bierze towar, gdy ta sama pozycja leży w kilku miejscach: według FIFO czy FEFO. Wybór lokalizacji źródłowej opisuje strona o kompletacji towarów.
Kolejność decyzji ma znaczenie. Strategia określa, ile list i jak długich dostaje magazynier, więc dopiero po jej wyborze da się sensownie ustalić trasę i technikę. Na przykład lista zbiorcza z sumami ilości wymaga innego ekranu i innego stanowiska odkładania niż lista jednego zlecenia.
Jakie są strategie kompletacji zamówień w systemach WMS?
Podział na pięć strategii wynika z dwóch pytań: ile zleceń zbiera jedna osoba naraz oraz czy chodzi po całej hali, czy po swojej strefie. Fala to trzeci wymiar, bo mówi o czasie, a nie o liczbie zleceń ani o miejscu. Tabela zestawia pięć strategii z sytuacją, w której każda się sprawdza, i z ograniczeniem, które trzeba zaakceptować.
| Strategia | Na czym polega | Kiedy się sprawdza | Ograniczenie |
|---|---|---|---|
| Pojedyncze zamówienia | Jeden magazynier zbiera jedno zlecenie od początku do końca według własnej listy. | Mało zamówień dziennie oraz zlecenia specjalne albo pilne. | Te same regały odwiedza się wiele razy w ciągu zmiany. |
| Zbiorcza (batch) | Zbiera się sumę ilości jednej pozycji z kilku zamówień, a sztuki rozdziela się na stanowisku sortowania. | Dużo krótkich zamówień z powtarzającymi się pozycjami, na przykład w sprzedaży internetowej. | Rozdzielanie to dodatkowa praca, a pomyłka wychodzi dopiero na pakowaniu. |
| Falowa | Zlecenia zwalnia się do zbierania paczkami, w oknach czasowych zgranych z odjazdami przewoźników. | Stałe godziny wysyłek i wiele zleceń na jedną trasę. | Zlecenie spóźnione o chwilę czeka na następną falę. |
| Strefowa | Hala jest podzielona na strefy, a każdy magazynier odpowiada za swoją. Zamówienie przechodzi między strefami albo strefy zbierają równolegle. | Duża hala albo towary o różnych warunkach przechowywania. | Tempo zamówienia wyznacza najwolniejsza strefa. |
| Strefowo-zbiorcza | W każdej strefie zbiera się sumę pozycji dla puli zleceń, a zamówienia składa się z fragmentów na końcu. | Duża hala z dużą liczbą zamówień. | Dwa miejsca rozdzielania i łączenia, więc wymaga najlepszej organizacji. |
Kompletacja pojedynczych zamówień
Magazynier otrzymuje na terminal mobilny jedno zamówienie i zbiera je w całości zgodnie ze wskazówkami systemu WMS. Towar z różnych zleceń się nie miesza, więc nie ma etapu sortowania ani ryzyka pomyłki przy rozdziale. Taka metoda sprawdza się przy zamówieniach specjalnych i pilnych. Sprawdza się też przy dużych gabarytach, które i tak jadą osobno.
Jest to również punkt odniesienia dla pozostałych strategii. Żeby ocenić, czy inna strategia się opłaca, trzeba znać wynik zbierania pojedynczego w tym samym magazynie.
Kompletacja zbiorcza (batch)
Pracownik realizuje jednocześnie kilka zamówień, co pozwala zaoszczędzić czas przemieszczania się między regałami. W wariancie zbiorczym program sumuje ilość tej samej pozycji z kilku zamówień, magazynier podchodzi do lokalizacji raz, a sztuki rozdziela się na zamówienia na stanowisku sortowania. Wariant klastrowy zbiera od razu do osobnych pojemników na wózku, po jednym na zamówienie, co opisuje strona o kompletacji zamówień. Strona o programie do kompletacji podaje, że algorytm potrafi połączyć kilka zamówień w jednym przejściu po magazynie.
Zbiorcza nie eliminuje pracy, tylko ją przenosi. Przykład ilustracyjny: 30 zamówień po jednej linii, a towar leży w sześciu lokalizacjach. Zbieranie pojedyncze oznacza 30 podejść do regałów, zbiorcze sześć, ale dochodzi 30 operacji rozdzielenia na stanowisku sortowania. Opłaca się, gdy rozdzielenie trwa krócej niż oszczędzona droga, a to trzeba zmierzyć, nie założyć. Liczby są założeniem do rachunku, a nie wynikiem z wdrożenia.
Zbiorcza zyskuje, gdy ta sama pozycja trafia do wielu zleceń, a traci przy asortymencie, który się nie powtarza: wtedy nie ma czego sumować. Dla sklepu internetowego to zwykle pierwszy wybór, bo zamówienia są krótkie, a asortyment się powtarza, co opisuje strona o e-commerce i WMS.
Największym ryzykiem jest pomieszanie towaru z różnych zleceń. Strona o procesie kompletacji wskazuje, że towar z dwóch zleceń w jednym pojemniku wynika z pojemników bez oznaczenia zlecenia, a zapobiega temu jeden pojemnik na zlecenie albo przegródki z oznaczeniem. Przy zbieraniu zbiorczym ta zasada dotyczy już stanowiska sortowania.
Kompletacja falowa
Fala to sposób zwalniania zleceń, a nie sposób chodzenia po magazynie. Kierownik zwalnia do zbierania paczkę zleceń w jednym oknie czasowym, które kończy się przed odjazdem przewoźnika. W obrębie fali zbiera się pojedynczo albo zbiorczo, więc fala łączy się z każdą z poprzednich strategii. Ograniczenie wynika z samej idei: zlecenie, które wpadnie po zamknięciu fali, czeka na następną.
Okno planuje się wstecz od godziny odjazdu. Przykład ilustracyjny: przewoźnik odjeżdża o 15:00, pakowanie z kontrolą zajmuje godzinę, a zbieranie fali dwie godziny. Fala musi więc zostać zwolniona najpóźniej o 12:00, a zlecenia z godziny 12:05 pójdą w następnej. Godziny są założeniem do rachunku, a nie wynikiem z wdrożenia. O kolejności zleceń wewnątrz fali decydują priorytety, które opisuje strona o tym, jak ustawić priorytety zleceń i kolejność kompletacji.
Kompletacja strefowa
Magazyn zostaje podzielony na strefy kompletacyjne, a każdy pracownik odpowiada za przydzielony obszar. Zamówienie może przechodzić ze strefy do strefy, jak pokazuje schemat, albo każda strefa zbiera swój fragment równolegle, a fragmenty łączy się na końcu. Taki podział jest naturalny, gdy towary mają różne warunki przechowywania, na przykład chłodnia i regały wysokie, oraz gdy opłaca się specjalizacja w grupach produktowych.
Nazwy łatwo pomylić. Strefa kompletacji to obszar hali, z którego zbiera się towar na wysyłki, i opisuje ją strona o strefie kompletacji. Kompletacja strefowa to sposób podziału pracy, w którym halę dzieli się na kilka takich obszarów. Ograniczeniem jest wyrównanie obciążenia: tempo zamówienia wyznacza najwolniejsza strefa, więc granice stref lepiej wyznaczać według liczby pobrań niż według powierzchni.
Kompletacja strefowo-zbiorcza
Połączenie obu pomysłów stosuje się w dużych halach z dużą liczbą zamówień. W każdej strefie magazynier zbiera sumę ilości pozycji ze swojego obszaru dla całej puli zleceń, a zamówienia składa się z fragmentów na stanowisku łączenia. Zyskuje się krótką drogę i mało podejść, a płaci się złożonością: pomyłka może powstać zarówno przy rozdzielaniu w strefie, jak i przy składaniu zamówienia, a opóźnienie jednej strefy wstrzymuje wszystkie zlecenia z puli.
Według czego wybrać strategię kompletacji?
Wybór zaczyna się od danych o zamówieniach, nie od przyzwyczajeń. Z dokumentów zleceń i wydań odczytuje się kilka wielkości, a tabela mówi, w którą stronę każda z nich przesuwa decyzję. Reguły z tabeli to orientacyjna wiedza ogólna o organizacji kompletacji, a progi dla własnego magazynu trzeba wyznaczyć na własnych danych.
| Kryterium | Co sprawdzić | Dokąd przesuwa wybór |
|---|---|---|
| Liczba linii w zamówieniu | Średnia i rozrzut liczby linii na zlecenie. | Mało linii sprzyja zbiorczej, bo zamówienia są krótkie. Dużo linii sprzyja pojedynczej albo strefowej. |
| Liczba zamówień dziennie | Zlecenia na zmianę, także w dniach szczytu. | Przy małej liczbie wystarcza pojedyncza. Wzrost otwiera drogę do zbiorczej i falowej. |
| Przeciętna ilość sztuk w linii | Sztuki albo palety przypadające na linię. | Duże ilości, zwłaszcza całe palety, nie mają czego sumować, więc zostaje pojedyncza. Małe ilości sprzyjają zbiorczej. |
| Powtarzalność asortymentu | Jak często ta sama pozycja trafia do wielu zleceń naraz. | Wysoka powtarzalność daje zbiorczej największy zysk. Niska prawie go znosi. |
| Okna wysyłek | Godziny odjazdów i liczba zleceń na jedną trasę. | Stałe godziny i wiele zleceń na trasę sprzyjają falom. Wysyłka ciągła ich nie potrzebuje. |
| Sezonowość | Różnica między zwykłym dniem a szczytem. | Strategia może zmieniać się w szczycie, ale zmiana wymaga stanowiska sortowania i przeszkolenia ludzi. |
| Warunki przechowywania i wielkość hali | Chłodnie albo regały wysokie oraz odległości między obszarami. | Odrębne warunki i duża hala sprzyjają strefowej. |
| Obsada i miejsce | Czy jest stanowisko sortowania i kto je obsługuje. | Bez miejsca i ludzi do rozdzielania zbiorcza przenosi problem z regałów na pakowanie. |
Dwa przykłady pokazują, jak czyta się kryteria razem. Przykład ilustracyjny: sklep internetowy przyjmuje kilkaset zamówień dziennie, typowe zamówienie ma jedną lub dwie linie z małymi ilościami, a asortyment często się powtarza. Wszystkie kryteria wskazują zbiorczą, a stałe godziny odjazdu kurierów dokładają do niej fale. Hurtownia przyjmuje kilkadziesiąt zamówień dziennie po kilkanaście linii, często w ilościach paletowych. Tu nie ma czego sumować, więc zostaje zbieranie pojedyncze, a w dużej hali skraca drogę podział na strefy. Oba profile są hipotetyczne i służą do ćwiczenia rozumowania, a nie jako dane z wdrożenia.
Osobno trzeba odpowiedzieć na pytanie o sezonowość: czy jedna strategia ma obsłużyć cały rok. Magazyn, który poza sezonem zbiera pojedynczo, a w szczycie przechodzi na zbiorczą, potrzebuje dodatkowego stanowiska sortowania tylko na okres szczytu. Musi jednak przeszkolić ludzi przed szczytem, a nie w jego trakcie. Zmianę warto zaplanować jako osobne zdarzenie z datą, a nie przełączać w środku zmiany.
Jak program WMS pozwala zgrupować zlecenia?
W Studio WMS.net zlecenie wydania ZWZ jest dokumentem planistycznym, z którego przy zbieraniu powstaje dokument WZ. Cztery cechy tych dokumentów dają organizacji materiał do grupowania:
- Termin realizacji w nagłówku ZWZ wskazuje, na kiedy zlecenie ma być gotowe, więc od niego zależy, do której fali trafi.
- Pole wysokiego priorytetu oznacza zlecenia pilne i wpływa na ich kolejność na liście.
- Odbiorca i przewoźnik to opcjonalne pola nagłówka. Formularz wyszukiwania dokumentów filtruje po obu, więc zlecenia jednej trasy da się zebrać w jednym widoku.
- Bufor i zlecenia oczekujące to osobne pozycje menu Wydania: zlecenia czekające na zatwierdzenie są oddzielone od zleceń w toku. Zwolnienie do zbierania odpowiada zatwierdzeniu dokumentu.
Zatwierdzenie jest więc momentem, w którym kierownik decyduje, które zlecenia z bufora pójdą do zbierania razem. Przy stałych godzinach odjazdów to naturalne miejsce na wyznaczenie fali. Lista kompletacyjna układa pozycje w kolejności lokalizacji, a przy kilku zamówieniach naraz stan zapasu pozostaje spójny, bo każde pobranie jest potwierdzane osobno.
Samo łączenie zamówień w jednym przejściu opisuje strona o programie do kompletacji: algorytm potrafi połączyć kilka zamówień w jednym przejściu po magazynie, a magazynier dostaje kolejność pobierania. Które z pięciu strategii są dostępne w konkretnej konfiguracji i jak się je ustawia, ustala się przy wdrożeniu. Wygląd dokumentów i menu można obejrzeć w bezpłatnym demo.
Jakie wskaźniki pozwalają porównać strategie?
Strategię ocenia się na liczbach, ale tylko wtedy, gdy porównuje się podobne zlecenia. Zlecenie z jedną linią i z czterdziestoma nie mają wspólnej miary, więc wskaźniki liczy się osobno dla grup zleceń o podobnej długości. Tabela wskazuje pięć wskaźników, które pokazują zysk i koszt zmiany strategii. Definicje i wzory pozostałych wskaźników zebrano na stronie o KPI magazynu.
| Wskaźnik | Co pokazuje przy porównaniu | Na co uważać |
|---|---|---|
| Linie na roboczogodzinę | Tempo zbierania, niezależne od liczby sztuk w linii. | Liczone tylko z czasu zbierania pomija rozdzielanie i pakowanie, więc przy zbiorczej zawyża zysk. |
| Zatrzymania na zlecenie | Ile razy magazynier staje przy lokalizacji w przeliczeniu na zlecenie. | Spadek jest celem zbiorczej, ale nie dowodzi oszczędności, jeśli rośnie praca na stanowisku sortowania. |
| Czas od zwolnienia do skompletowania | Jak długo zlecenie czeka i jest zbierane. | To szacunek, bo cykl dokumentu obejmuje też oczekiwanie na wolnego magazyniera. W falach częścią wyniku jest czekanie na zamknięcie fali. |
| Odsetek zleceń z poprawką na kontroli | Jakość zbierania i rozdzielania. | Wymaga zapisu, kto i co poprawił, inaczej wskaźnik nie ma źródła. Przy zbiorczej pokazuje błędy rozdzielania. |
| Zlecenia wydane w terminie (OTIF) | Czy fala albo strefa dotrzymuje godzin wysyłek. | Liczony do rampy. Falowa pogarsza go, gdy fala zamyka się za późno. |
Przykład ilustracyjny: przy zbieraniu pojedynczym zespół robi 80 linii na roboczogodzinę, a po przejściu na zbiorcze 105. Zysk wygląda na jedną trzecią, ale jeśli odsetek zleceń z poprawką wzrósł z 2% do 4%, a rozdzielanie zajmuje osobne stanowisko, bilans wychodzi znacznie skromniejszy. Dlatego tempo czyta się razem z jakością i z obsadą stanowiska sortowania. Liczby są założeniem do rachunku, a nie wynikiem z wdrożenia.
Porównanie ma sens, gdy zmienia się jedną rzecz naraz i zbiera dane z kilku porównywalnych zmian. Zmianę strategii najbezpieczniej wprowadzać na próbie: jedna grupa zleceń albo jedna strefa, a reszta magazynu pracuje po staremu. Dzięki temu da się porównać wskaźniki z tego samego dnia, a nie z różnych tygodni, w których zmieniał się też wolumen i asortyment. Próbę kończy się decyzją według kryterium ustalonego z góry, na przykład że tempo ma wzrosnąć bez wzrostu odsetka poprawek. Po wdrożeniu dla całego magazynu zasadę trzeba spisać w instrukcji stanowiskowej, żeby nowy magazynier wiedział, według jakiej strategii dostaje listę.
Wnioski o wydajności całego magazynu opisuje strona o wydajności magazynu z systemem WMS, a usprawnianie procesów strona o optymalizacji procesów magazynowych.
Czym strategia różni się od reguły FIFO i FEFO?
Strategia mówi, kto i jak zbiera, a reguła partii mówi, skąd. Obie decyzje są niezależne: fala i kompletacja zbiorcza mogą korzystać zarówno z FIFO, jak i z FEFO. Wybór reguły zależy od asortymentu i wymagań odbiorcy, na przykład od minimalnej daty ważności, której oczekuje sieć handlowa. Zasady zapisu partii opisuje strona o partiach i datach ważności.
Skróty łatwo pomylić, bo różnią się jedną literą, a oznaczają zupełnie inną kolejność wydawania. Poniżej wszystkie cztery obok siebie.
| Skrót | Rozwinięcie | Zasada | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| FEFO | First Expired, First Out | Najpierw wydawany jest towar o najkrótszym terminie przydatności. | branża spożywcza i farmaceutyczna |
| FIFO | First In, First Out | Najpierw wydawany jest towar, który najwcześniej trafił do magazynu. | zasada domyślna dla większości asortymentu |
| LIFO | Last In, First Out | Najpierw wydawany jest towar przyjęty najpóźniej - odwrotnie niż w FIFO. | sytuacje, w których dostęp do ostatniej dostawy jest najłatwiejszy |
| LEFO | Last Expired, First Out | Najpierw wydawany jest towar o najdłuższym terminie ważności. | gdy odbiorca ma dostać produkt o możliwie długiej przydatności |
Którą stronę o kompletacji otworzyć dalej?
Serwis ma kilka stron o zbieraniu towaru i każda zajmuje się innym wycinkiem tematu. Ta strona dobiera organizację zbierania do profilu zamówień, a tabela pokazuje, do czego służą pozostałe.
| Strona | Czym się zajmuje | Kiedy ją otworzyć |
|---|---|---|
| Strategia komisjonowania (ta strona) | Dobór organizacji zbierania do profilu zamówień: pojedyncza, zbiorcza, falowa i strefowa | Gdy wybierasz, jak podzielić zamówienia między magazynierów |
| Kompletacja zamówień | Cały przebieg od zamówienia do paczki, metody zbierania, błędy i wskaźniki | Gdy chcesz zrozumieć proces jako całość |
| Komisjonowanie towarów | Pojęcie komisjonowania, jego rodzaje i różnica względem kompletacji i pakowania | Gdy w firmie używa się słowa komisjonowanie |
| Systemy kompletacji | Sposoby prowadzenia magazyniera: papier, głos, światło i okulary AR | Gdy wybierasz technikę zbierania |
| Metody tras kompletacji | Porównanie heurystyk wyznaczania trasy w alejkach | Gdy skracasz drogę magazyniera w obrębie alejki |
| Program do kompletacji | Strategie w programie, ścieżka na terminalu Android, braki i kontrola po pakowaniu | Gdy chcesz zobaczyć zbieranie w Studio WMS.net |
| Proces kompletacji | Etapy od zwolnienia zlecenia do pakowania, role, statusy i wskaźniki | Gdy ustalasz, kto za co odpowiada |
| Kompletacja towarów | Zbieranie pozycji jednego zlecenia z kilku lokalizacji i obsługa braków | Gdy zlecenie sięga po towar z wielu miejsc |
| Priorytety zleceń i kolejność kompletacji | Pilność zleceń i kolejność na liście zbierania | Gdy ustawiasz kolejność zleceń w fali |
| Strefa kompletacji | Układ strefy, z której zbiera się towar na wysyłki, i ruchy towaru w niej | Gdy projektujesz albo porządkujesz samą strefę |
Ogólny opis programu i jego możliwości dają cztery strony serwisu:
- Aplikacja WMS - automatyzacja procesów magazynowych i kontrola ruchu towarów.
- Logistyka WMS - zarządzanie logistyką w magazynie i widoczność procesów.
- Magazyn online - dostęp do danych magazynowych z dowolnego miejsca i urządzenia.
- Zarządzanie magazynem - programy wspierające zarządzanie przestrzenią i procesami, w tym planowanie tras komisjonowania.
Z tematów pobocznych dwa wpływają bezpośrednio na zbieranie:
- Miejsca składowania w magazynie - przypisanie towarów do lokalizacji, od którego zależy droga zbierania.
- Spis z natury - liczenie zapasów i porównanie z systemem, które porządkuje rozbieżności wychodzące przy zbieraniu.