Program magazynowy WMS.net

WMS dla branży spożywczej - FEFO i daty ważności partii

WMS dla producentów i dystrybutorów żywności: kontrola dat ważności przy przyjęciu, kompletacja według FEFO oraz śledzenie partii od dostawcy do odbiorcy.

Opublikowano · Aktualizacja
www.programmagazyn.pl/baza-wiedzy/
Pracownica sprawdza dostawę z listą kontrolną przy wózku widłowym
Pracownica sprawdza dostawę z listą kontrolną przy wózku widłowym
W skrócie

WMS dla producentów i dystrybutorów żywności: kontrola dat ważności przy przyjęciu, kompletacja według FEFO oraz śledzenie partii od dostawcy do odbiorcy.

Magazyn żywności przegrywa na datach, nie na tempie. Dostawa A trafiła na regał 3 listopada z terminem do 28 listopada, dostawa B przyjechała 5 listopada z terminem do 19 listopada. Kolejność przyjęcia mówi, że pierwsza paleta wychodzi z A. Termin mówi, że wyjść powinna paleta z B. Gdy system zna tylko datę przyjęcia, paleta z B przeterminuje się na regale.

Poniżej opisujemy, czego branża spożywcza wymaga od magazynu i jak te wymagania przekładają się na pracę przy rampie i przy wydaniu. Tam, gdzie mowa o Studio WMS.net, opisujemy to, co system robi dziś. Resztę, na przykład sposób zapisu stref temperaturowych albo połączenie z czujnikami, ustala analiza przedwdrożeniowa.

Czego branża spożywcza wymaga od magazynu

Wymagania wynikają z prawa żywnościowego i z umów z odbiorcami, a magazyn zamienia je w pola i dokumenty.

Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 w art. 18 wymaga, żeby żywność dało się prześledzić na wszystkich etapach łańcucha, od produkcji po dystrybucję. Podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze musi umieć wskazać dostawcę, a także odbiorcę, i przekazać te dane władzom na żądanie. Tekst aktu udostępnia EUR-Lex (stan na 6.10.2026).

Art. 19 tego samego rozporządzenia dotyczy wycofania. Gdy podmiot ma podstawy sądzić, że żywność nie spełnia wymogów bezpieczeństwa, natychmiast rozpoczyna jej wycofanie z rynku i informuje właściwe władze. Jeśli produkt mógł już trafić do konsumentów, informuje także ich o przyczynach. Zasady interpretacji tych przepisów opisuje przewodnik Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

System HACCP wynika z art. 5 rozporządzenia (WE) nr 852/2004. Przedsiębiorstwo spożywcze po produkcji podstawowej opracowuje i utrzymuje stałe procedury oparte na jego zasadach: wyznacza krytyczne punkty kontroli i limity krytyczne, a potem je monitoruje i dokumentuje. Które punkty dotyczą magazynu, wynika z analizy zagrożeń zakładu, a nie z samego systemu WMS. Dla żywności pochodzenia zwierzęcego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 931/2011 wymaga dodatkowo odniesienia do partii i daty wysyłki.

Wymagania branży spożywczej wobec magazynu i ich skutek w pracy WMS
WymaganiePodstawaCo oznacza w magazynie
Termin ważnościRozporządzenie (UE) nr 1169/2011, art. 24Termin przydatności dotyczy żywności łatwo psującej się, data minimalnej trwałości pozostałej. Magazyn musi wiedzieć, którą datę ma przed sobą
Numer partiiRozporządzenie (WE) nr 178/2002, art. 18 ust. 4Żywność wprowadzana do obrotu jest oznakowana tak, by ułatwić jej śledzenie, więc numer partii zapisuje się przy każdym przyjęciu
IdentyfikowalnośćRozporządzenie (WE) nr 178/2002, art. 18 ust. 2 i 3Dla każdej partii da się wskazać dostawcę i odbiorcę
Wycofanie z rynkuRozporządzenie (WE) nr 178/2002, art. 19Blokada partii i lista odbiorców dostępne od ręki
Warunki przechowywaniaHACCP, rozporządzenie (WE) nr 852/2004, art. 5Limity wynikają z karty produktu i analizy zagrożeń, a magazyn dobiera do nich strefę
Dane partii zapisane przy przyjęciu i wydaniu są jedyną wiarygodną podstawą wycofania. Uzupełniane po fakcie niczego nie dowodzą.

Przyjęcie towaru z kontrolą dat ważności

Data wchodzi do systemu raz, przy rampie, i od tej chwili steruje kolejnością wydań.

Dlatego kontrola dat należy do przyjęcia, nie do kompletacji. W Studio WMS.net zasadę ustawia się w kartotece towaru: zakładka Inne w formularzu asortymentu ma pola Wymagana seria i Wymagana data ważności. Po ich zaznaczeniu program nie przyjmie towaru bez numeru partii i terminu. Szerzej opisuje to strona o partiach produkcyjnych i datach ważności.

Dane partii wpisuje się w pozycji dokumentu PZ albo PZB, obok numeru palety i lokalizacji, a program przyjmuje też datę produkcji. Przyjęcie na zlecenie zaczyna się od dokumentu ZPZ, przyjęcie bezpośrednie od PZB. Przebieg obu opisuje strona o przyjmowaniu towaru. Przy dostawie żywności magazynier sprawdza cztery rzeczy, zanim paleta dostanie lokalizację:

  • Numer partii - zgodny z etykietą dostawcy i dokumentem dostawy. Numer producenta przenosi się bez zmian, bo drugi, własny numer rwie łańcuch śledzenia.
  • Termin ważności - mieści się w minimalnym pozostałym okresie, którego odbiorcy żądają w umowach.
  • Rodzaj daty - termin przydatności do spożycia albo data minimalnej trwałości, bo od tego zależy, czy po jej upływie towar blokuje się bezwzględnie.
  • Stan dostawy - opakowanie i, dla towaru chłodzonego, temperatura zmierzona według procedury HACCP zakładu.

Pomiar temperatury dostawy to wymaganie branży, a nie funkcja opisana dziś na stronach produktu. Czy wynik trafia do pola dokumentu, czy do osobnego rejestru, ustala analiza przedwdrożeniowa. Palety, których nie da się od razu zwolnić, nie powinny wejść do kompletacji. Ewidencja palet pokazuje takie jednostki jako oczekujące na kontrolę jakości, więc zostają na lokalizacji bez prawa do wydania. Sposób pracy opisuje strona o kontroli jakości. Surowce do leków, z kwarantanną i zwolnieniem partii przez Kontrolę Jakości, opisuje strona o WMS dla przemysłu farmaceutycznego.

Lokalizacje i strefy temperaturowe w magazynie

Strefa jest zbiorem lokalizacji z jednym warunkiem składowania, a pilnuje jej instalacja chłodnicza, nie program.

W magazynie żywności towar z kartą produktu wymagającą chłodzenia dostaje lokalizacje w chłodni, a suchy asortyment stoi na regałach w hali. Temperaturę utrzymują urządzenia chłodnicze i ich pomiary. System odpowiada za to, żeby paleta stała tam, gdzie wolno. Każde miejsce składowania ma kod kreskowy, jak opisuje strona o zarządzaniu lokalizacjami w magazynie, więc skan przy odkładaniu potwierdza, że paleta trafiła w wyznaczone miejsce.

Strefy temperaturowe jako sposób organizacji lokalizacji w magazynie żywności
StrefaPrzykładowy asortymentZasada w lokalizacjach
Strefa suchaMakarony, konserwyRegały paletowe, lokalizacje zbiorcze i kompletacyjne dobrane do rotacji
ChłodniaNabiał, wędlinyOsobne lokalizacje, odkładanie z rampy bez zbędnego postoju
MroźniaMrożonki, lodyOsobne lokalizacje i osobna kompletacja, towar jedzie do wysyłki bez przerwy w chłodzeniu
Strefa kwarantannyPartie czekające na decyzję jakościLokalizacje bez prawa do wydania, status palety blokuje kompletację

Moduł Wizualizacja w Studio WMS.net pokazuje rzut z góry na regały i strefy. Kolory oznaczają zajętość: zielony wolną lokalizację, czerwony pełną lub zablokowaną. Kierownik widzi więc, ile miejsc zostało w chłodni, zanim przyjmie dużą dostawę nabiału.

Czy i w jakiej formie strefę zapisuje się w kodzie lokalizacji albo w osobnym atrybucie, ustala analiza przedwdrożeniowa. Podobnie z odczytami temperatury: czujniki w chłodni działają niezależnie od WMS, a ich opis znajdziesz na stronie o warunkach przechowywania produktów. Praca w mroźni wymaga też sprzętu: kolektor magazynowy do ujemnych temperatur powinien mieć ogrzewane okno skanera, inaczej optyka paruje przy każdym wyjściu ze strefy.

Kompletacja według FEFO

Strategia mówi, kto i jak zbiera, a reguła FEFO mówi, z której partii.

FEFO wydaje towar o najwcześniejszym terminie ważności, niezależnie od daty przyjęcia. W przykładzie ze wstępu FIFO wyda paletę z dostawy A, a FEFO paletę z dostawy B, bo ta straci ważność 19 listopada. Studio WMS.net przydziela lokalizacje zgodnie z FEFO albo FIFO, a wybór zależy od asortymentu. Dla żywności właściwe jest zwykle FEFO.

Lista kompletacyjna musi spełniać dwa warunki jednocześnie:

  • Najstarsza partia - wskazana według terminu ważności zapisanego przy przyjęciu.
  • Termin zgodny z umową - pozostały okres ważności mieści się w minimum, które odbiorca zastrzegł w umowie.
FEFO jest tak dobre, jak daty wpisane przy przyjęciu. Partia bez terminu nie ma jak wejść do kolejki.

Na terminalu z Androidem magazynier skanuje najpierw lokalizację, potem towar, a przy partiach skan potwierdza także właściwą partię. Gdy zgłosi mniej sztuk, niż wskazuje lista, otwiera się procedura braku. Pełną ścieżkę zbierania i strategie opisuje strona o programie do kompletacji. W dużej hali z chłodnią sprawdza się kompletacja strefowa, w której magazynier odpowiada za jedną część magazynu, ale tempo zamówienia wyznacza najwolniejsza strefa.

Magazynierka skanuje kod kreskowy skanerem ręcznym
Skan towaru przy regale potwierdza, że magazynier sięgnął po palety z partii wskazanej regułą FEFO, a nie po tę, która stoi najbliżej.

Na stanowisku pakowania skan porównuje zawartość kosza z zamówieniem i potwierdza partię wskazaną przez FEFO. Dokument wydania z magazynu zapisuje, z której lokalizacji zdjęto towar.

Etykiety GS1 i numer SSCC na palecie

Opakowanie niesie numer GTIN, paleta numer SSCC, a daty i partia jadą w jednym kodzie.

Na opakowaniu jednostkowym stoi kod z numerem GTIN, o którego aktywacji pisze strona o aktywacji numeru GTIN. Paleta jako jednostka logistyczna dostaje numer SSCC, 18-cyfrowy identyfikator drukowany na etykiecie logistycznej. Dane w kodzie oznaczają identyfikatory zastosowania: (01) wskazuje GTIN, (10) numer partii, a (17) termin ważności. Specyfikacja GS1 ma też identyfikator (15), nazwany best before date, więc do rodzaju daty z opakowania dobiera się właściwy z dwóch. Pełną listę znajdziesz w wykazie identyfikatorów GS1. Napoje w opakowaniach ze znakiem kaucji wymagają osobnego prowadzenia wariantów z kaucją i bez niej, co opisuje strona o systemie kaucyjnym w magazynie.

Etykiety powstają przy przyjęciu towaru i przy wysyłce, jak opisuje strona o generowaniu etykiet GS1. Skan jednego kodu przekazuje systemowi GTIN oraz dane partii, więc nikt nie przepisuje ich ręcznie. W Studio WMS.net każda paleta ma numer SSCC albo własny kod kreskowy, a ewidencja zapisuje jej lokalizację i status. Standard numeracji omawia strona o etykietach logistycznych w standardzie GS1. Dostawy do sieci handlowych, w tym palety MIX i cross-docking, omawia strona o WMS dla branży FMCG, a magazyn z mroźnią strona o WMS dla łańcucha chłodniczego.

Identyfikowalność i wycofanie z rynku

Dwa kierunki śledzenia opierają się na dokumentach przyjęcia i wydania.

Magazyn ma wskazać, od kogo przyjął partię i komu ją wydał. Pierwsza informacja siedzi w dokumencie PZ z dostawcą, druga w dokumencie WZ z kontrahentem, a łączy je numer partii. Schemat pokazuje całą drogę oraz miejsce, w którym zapisują się dane, od których zależy każde późniejsze śledzenie.

Droga partii żywności przez magazyn i dwa kierunki śledzenia Schemat poziomy z pięcioma etapami: przyjęcie dokumentami PZ lub PZB, kontrola dat, lokalizacja i strefa, kompletacja według FEFO oraz wydanie dokumentem WZ. Etap kontroli dat jest wyróżniony, bo tu zapisuje się numer partii i termin ważności. Pod etapami pasek z informacją, że przy każdym zdarzeniu zapisują się te dwie wartości. Niżej dwie strzałki: krok wstecz prowadzi do dostawcy z dokumentu PZ, a krok w przód do odbiorcy z dokumentu WZ. Na dole pole o blokadzie partii, która zatrzymuje kompletację. 01 Przyjęcie PZ, PZB 02 Kontrola dat partia i termin 03 Lokalizacja i strefa paleta z SSCC 04 Kompletacja według FEFO ZWZ 05 Wydanie WZ Przy każdym zdarzeniu zapisują się dwie wartości: numer partii i termin ważności Krok wstecz: od kogo przyjęto partię dostawca z dokumentu PZ Krok w przód: komu wydano partię odbiorca z dokumentu WZ Blokada partii status palety zatrzymuje kompletację, a dokumenty WZ wskazują, gdzie towar już wyszedł
Droga partii przez magazyn żywności. Kontrola dat przy przyjęciu zasila wszystkie kolejne etapy, a dwa kierunki śledzenia opierają się na dokumentach PZ i WZ.

Wycofanie z rynku zaczyna się od blokady całej partii naraz, także palet stojących przy kompletacji. Potem zestawienie dokumentów wydań po numerze partii wskazuje odbiorców i ilości, które już wyszły. Na końcu zapisuje się decyzję o zwrocie do dostawcy albo utylizacji. Dokumentację na audyt przygotowuje system z zapisanych zdarzeń, a każdą operację użytkownika rejestruje dziennik zdarzeń, więc da się odtworzyć, kto i kiedy zmienił dane. Pełny opis znajdziesz na stronie o partiach produkcyjnych i datach ważności, a zakres identyfikowalności w innej branży regulowanej pokazuje logistyka farmaceutyków.

Co w magazynie spożywczym robi Studio WMS.net

Zestawienie funkcji opisanych na stronach produktu, z miejscem zapisu i skutkiem na hali.

Studio WMS.net działa jako aplikacja ASP.NET z bazą MS SQL Server, więc wszystkie dokumenty i lokalizacje trafiają do jednej bazy. Ogólny opis produktu zawiera strona o WMS SoftwareStudio. Dane o dostawach mogą pochodzić z ERP, a sposób połączenia opisuje strona o integracji z systemem ERP.

Potrzeby magazynu żywności i miejsce ich obsługi w Studio WMS.net
PotrzebaGdzie zapisuje to systemSkutek w magazynie
Obowiązkowe dane partiiPola Wymagana seria i Wymagana data ważności w kartoteceTowar nie wejdzie na magazyn bez numeru i terminu
Partia przy dostawiePozycja dokumentu PZ lub PZB, obok palety i lokalizacjiPartia jest powiązana z paletą i lokalizacją, a przez dokument z dostawcą
Zbliżający się terminPowiadomienie o terminie ważnościReakcja, zanim towar się przeterminuje
RotacjaPrzydział lokalizacji według FEFO lub FIFOWydanie zgodne z przyjętą zasadą
BlokadaStatus palety, na przykład oczekiwanie na kontrolę jakościPaleta nie wchodzi do kompletacji
Dowód przebieguDziennik zdarzeń i dokumenty magazynoweOdtworzenie drogi towaru na audycie

Dwie rzeczy zależą od zakresu wdrożenia i nie wynikają z opisów produktu: zapis stref temperaturowych oraz połączenie z czujnikami temperatury. Obie ustala się w analizie przedwdrożeniowej. Przed decyzją warto w wersji demo programu magazynowego sprawdzić, jak program pilnuje terminów ważności i przydziela lokalizacje według FEFO.

Słownik pojęć

Pojęcia z zakresu magazynu żywności

Terminy, które padają przy datach ważności i wycofaniu z rynku, wyjaśnione w kontekście magazynu.

FEFOFirst Expired, First Out
Zasada wydawania towaru w kolejności terminów ważności. Pierwszy wychodzi ten towar, który najszybciej traci ważność, nawet jeśli dojechał do magazynu później.
LOTNumer partii
Oznaczenie cyklu produkcyjnego, z którego pochodzi towar. W standardzie GS1 nosi identyfikator zastosowania (10).
HACCPAnaliza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli
System procedur bezpieczeństwa żywności wymagany od przedsiębiorstw spożywczych po produkcji podstawowej. Wyznacza punkty kontroli i limity krytyczne oraz wymaga dokumentacji.
SSCCSerial Shipping Container Code
Numer identyfikujący pojedynczą jednostkę logistyczną, najczęściej paletę. Opisuje nośnik, a nie towar, który na nim stoi.
AIIdentyfikator zastosowania GS1
Kilkucyfrowy prefiks w kodzie GS1-128, który mówi, jakie dane po nim następują. Dla dat istnieją dwa identyfikatory: (15) i (17).
DMTData minimalnej trwałości
Data, do której żywność zachowuje pełną jakość, widoczna na opakowaniu żywności innej niż łatwo psująca się. Po jej upływie o dalszym obrocie decyduje dział jakości lub handlowy.
EXPTermin przydatności do spożycia
Data podawana na żywności łatwo psującej się mikrobiologicznie. Po jej upływie produkt uważa się za niebezpieczny, więc magazyn blokuje go bezwzględnie.
RECALLWycofanie z rynku
Procedura zatrzymania i odebrania partii niezgodnej z wymogami bezpieczeństwa żywności. W magazynie opiera się na numerze partii i dokumentach wydań.
FAQ

WMS dla branży spożywczej - najczęstsze pytania

01

Czym FEFO różni się od FIFO w magazynie żywności?

FIFO wydaje towar przyjęty najwcześniej, a FEFO ten, którego termin ważności upływa pierwszy. Dostawa przyjęta później może mieć krótszy termin, więc przy FIFO dłużej leżałaby na regale i mogłaby się przeterminować. Dla żywności właściwe jest FEFO, o ile termin wpisano przy każdym przyjęciu.

02

Czy system WMS pilnuje temperatury w chłodni?

Temperaturę utrzymuje i mierzy instalacja chłodnicza z czujnikami, a nie system magazynowy. WMS organizuje lokalizacje i strefy tak, żeby towar chłodzony stał w chłodni, a paleta bez prawa do wydania nie trafiła do kompletacji. Strony produktu nie opisują natywnego monitoringu temperatury, więc połączenie z czujnikami ustala się w analizie przedwdrożeniowej.

03

Co magazyn musi wiedzieć o partii według art. 18 rozporządzenia 178/2002?

Podmiot prowadzący przedsiębiorstwo spożywcze musi umieć wskazać dostawcę partii i jej odbiorcę oraz przekazać te dane władzom na żądanie. W magazynie oznacza to zapis numeru partii przy każdym przyjęciu i wydaniu, powiązany z dokumentem i kontrahentem. Dane uzupełniane po fakcie nie dają takiej pewności.

04

Czym różni się termin przydatności do spożycia od daty minimalnej trwałości?

Termin przydatności dotyczy żywności łatwo psującej się mikrobiologicznie, a po jego upływie produkt uważa się za niebezpieczny. Data minimalnej trwałości dotyczy pozostałej żywności i wskazuje, do kiedy produkt zachowuje pełną jakość. Magazyn powinien wiedzieć, którą datę ma przed sobą, bo pierwszą blokuje się bezwzględnie, a o drugiej decyduje dział jakości lub handlowy.

05

Jak wygląda wycofanie partii z rynku w systemie magazynowym?

Najpierw blokuje się całą partię, także palety stojące przy kompletacji. Potem po numerze partii zestawia się dokumenty wydań i wskazuje odbiorców oraz ilości, które już wyszły. Na końcu zapisuje się decyzję o zwrocie do dostawcy albo utylizacji.

Chcesz sprawdzić, jak WMS pilnuje terminów ważności?

Uruchom bezpłatne demo programu magazynowego WMS.net albo zapytaj o wdrożenie w magazynie żywności.