Zarządzanie zapasami w magazynie: klasyfikacja zapasów ABC i XYZ oraz kontrola stanów w systemie WMS. Klient dostaje informację o statusie zamówienia mailem.
Zarządzanie zapasami w magazynie: klasyfikacja zapasów ABC i XYZ oraz kontrola stanów w systemie WMS. Klient dostaje informację o statusie zamówienia mailem. Przede wszystkim system ten pozwala na znaczące zwiększenie wydajności pracy magazynu poprzez automatyzację procesów, podobnie jak silnik zwiększa możliwości samochodu.
Następnie sprawne zarządzanie magazynem wzmacnia pozycję firmy na rynku tak skutecznie jak dobra strategia w grze szachowej. W związku z tym przedsiębiorstwo może szybciej reagować na potrzeby klientów. Zatem przepływ informacji o realizacji zamówień staje się płynny i przejrzysty niczym górski strumień. Klient dostaje informację o statusie zamówienia mailem, co opisuje strona o wysyłce maili z programu magazynowego.
Ponadto efektywne zarządzanie redukuje koszty związane z reklamacjami oraz zniszczeniem towarów tak skutecznie jak szczepionka chroni przed chorobą. Wobec tego firma oszczędza znaczące środki finansowe. Co więcej, nowi pracownicy przyswajają system tak łatwo jak dzieci uczą się obsługi smartfona.
Wreszcie menedżerowie otrzymują szczegółowe analizy wydajności pracy podobne do dokładnych pomiarów w laboratorium. W rezultacie mogą oni podejmować trafniejsze decyzje biznesowe. Natomiast kontrola kosztów transportu staje się precyzyjna jak pomiar czasu w zawodach sportowych.
W konsekwencji inwestycja w zarządzanie zapasami zwraca się szybciej niż tradycyjne metody organizacji pracy magazynu. Zatem przedsiębiorstwo zyskuje przewagę konkurencyjną tak wyraźną jak różnica między dniem a nocą.
Czym są zapasy magazynowe i po co je kontrolować?
Zapasy to towary, które firma trzyma po to, żeby sprzedać je albo zużyć później, niż je otrzymała. Magazyn wyrównuje różnicę między tempem dostaw a tempem wydań: dostawca przywozi towar raz na tydzień, a klienci biorą go codziennie. Bez zapasu każda sprzedaż czekałaby na dostawę, a bez kontroli zapas rośnie albo kurczy się przypadkiem.
W praktyce wyróżnia się cztery rodzaje zapasu. Różni je przyczyna, dla której towar leży na półce:
- Zapas cykliczny - część zamówienia zużywana między dostawami. Jego wielkość wynika z wielkości partii.
- Zapas bezpieczeństwa - bufor na opóźnioną dostawę i popyt wyższy od średniego.
- Zapas sezonowy - towar gromadzony przed szczytem sprzedaży, na przykład przed sezonem grzewczym.
- Zapas w drodze - towar zamówiony i wysłany, ale jeszcze nieprzyjęty na magazyn dokumentem PZ.
Kontrola zapasów ma dwa cele, które ciągną w przeciwne strony. Pierwszy to dostępność: towar ma leżeć na półce, gdy przyjdzie zamówienie. Drugi to koszt: im więcej towaru leży, tym więcej gotówki i miejsca zajmuje. Zarządzanie zapasami sprowadza się do dwóch decyzji: ile danego indeksu trzymać i kiedy go zamawiać.
Osobną sprawą jest sprawdzanie, czy stan w systemie zgadza się z tym, co leży na regale. Tym zajmuje się strona o kontroli zapasów, a o samym zapisie stanów mówi strona o zarządzaniu stanami magazynowymi. Poniżej zebrano decyzje, które poprzedzają kontrolę: jak ustawić progi i jak dobrać metodę do rodzaju towaru.
Jakie poziomy zapasu ustawia się w magazynie?
Każdy indeks ma w kartotece kilka progów, a ich nazwy bywają mylone. Tabela zbiera je w jednym miejscu. Największe zamieszanie dotyczy zapasu minimalnego: w jednych firmach oznacza on zapas bezpieczeństwa, w innych punkt zamawiania. Dlatego warto zapisać, jakie znaczenie ma to pojęcie w konkretnym magazynie, zanim ktokolwiek wpisze liczby do systemu.
| Poziom | Co oznacza | Do czego służy |
|---|---|---|
| Zapas bezpieczeństwa (SS) | Ilość towaru trzymana ponad średni popyt w czasie dostawy | Pokrywa opóźnienie dostawy i popyt wyższy od średniego |
| Punkt zamawiania (ROP) | Stan, przy którym składa się zamówienie: popyt w czasie dostawy plus zapas bezpieczeństwa | Wyznacza moment zamówienia, tak by dostawa zdążyła |
| Zapas maksymalny | Najwyższy dopuszczalny stan indeksu, osiągany tuż po dostawie | Ogranicza zamrożoną gotówkę i liczbę zajętych lokalizacji |
| Zapas minimalny | Dolna granica stanu; zależnie od firmy równa zapasowi bezpieczeństwa albo punktowi zamawiania | Uruchamia alert albo zlecenie uzupełnienia |
| Ilość zamówienia (Q) | Liczba sztuk w jednym zamówieniu, zwykle zaokrąglona do opakowania zbiorczego lub palety | Określa, o ile rośnie stan po dostawie |
Wykres poniżej pokazuje, jak te poziomy układają się w czasie. Stan zapasu spada równomiernie, aż dotknie punktu zamawiania. Wtedy powstaje zamówienie, a po czasie dostawy L towar trafia na magazyn i stan skacze o wielkość zamówienia. Zapas bezpieczeństwa leży najniżej: w idealnym cyklu nikt go nie rusza, w gorszym pozwala dotrwać do spóźnionej dostawy.
Przykład liczbowy ma charakter ilustracji i nie pochodzi z żadnego magazynu. Indeks sprzedaje się średnio po 30 szt. dziennie, a dostawa trwa 7 dni. Zapas bezpieczeństwa ustalono na 60 szt., czyli dwa dni średniego popytu. Popyt w czasie dostawy to 30 × 7 = 210 szt., więc punkt zamawiania wynosi 210 + 60 = 270 szt. Zamówienie opiewa na 300 szt., zatem zapas maksymalny to 60 + 300 = 360 szt., a od dostawy do dostawy mija 300 / 30 = 10 dni.
Wzór ROP = d × L + SS jest ten sam, który rozwija strona o zapasie bezpieczeństwa i punkcie zamawiania, razem ze wzorem statystycznym na zapas bezpieczeństwa i kalkulatorem. Tutaj zapas bezpieczeństwa przyjęto jako stałą liczbę dni popytu, bo to najprostsza reguła. Wzór statystyczny uwzględnia zmienność popytu i czasu dostawy, więc przy niestabilnym dostawcy daje wyraźnie wyższy wynik.
Dla towarów kompletowanych z półki ten sam schemat działa na mniejszą skalę. Minimum i maksimum ustawia się wtedy dla lokalizacji kompletacyjnej, a uzupełnienie ze strefy zapasowej jest ruchem MM. Opisuje to strona o uzupełnianiu strefy kompletacji.
Jak klasy ABC i XYZ ustawiają politykę zapasów?
Efektywne zarządzanie zapasami jest istotnym elementem sprawnego funkcjonowania każdego przedsiębiorstwa. Systemy WMS pozwalają na pełną kontrolę nad gospodarką magazynową i optymalizację procesów logistycznych. Wykorzystanie zaawansowanych narzędzi informatycznych wspiera podejmowanie priorytetowych decyzji w obszarze zarządzania zapasami. Wyliczenie progu zamawiania i zapasu bezpieczeństwa pokazuje strona o zapasie bezpieczeństwa i punkcie zamawiania.
Jednym z podstawowych narzędzi klasyfikacji zapasów jest analiza ABC (wg wartości obrotu) połączona z analizą XYZ (wg zmienności popytu):
| Metoda | Kategoria | Kryterium klasyfikacji | Typowe podejście do zarządzania |
|---|---|---|---|
| ABC | A | Ok. 20% pozycji odpowiadających za większość wartości obrotu | Ścisła kontrola, częsta inwentaryzacja |
| ABC | B | Pozycje o średnim udziale w wartości obrotu | Kontrola umiarkowana |
| ABC | C | Najliczniejsza grupa pozycji o najmniejszym udziale w wartości | Kontrola uproszczona, rzadsza inwentaryzacja |
| XYZ | X | Stabilny, łatwo przewidywalny popyt | Niższe zapasy bezpieczeństwa |
| XYZ | Y | Zmienny popyt, sezonowość | Średnie zapasy bezpieczeństwa |
| XYZ | Z | Nieregularny, trudno przewidywalny popyt | Wyższe zapasy bezpieczeństwa |
Klasa ABC odpowiada na pytanie, ile pieniędzy leży w towarze. Klasa XYZ mówi, jak przewidywalny jest jego popyt. Dopiero obie razem wskazują metodę uzupełniania. Drogi towar o stałym popycie (AX) opłaca się zamawiać często i w małych partiach, bo każdy dzień składowania kosztuje najwięcej. Tani towar o nieregularnym popycie (CZ) lepiej zamawiać rzadziej i w większych partiach, bo koszt dodatkowego zapasu jest niewielki, a brak towaru bywa uciążliwy.
Tabela poniżej zestawia typowe ustawienia dla grup macierzy. To punkt wyjścia do rozmowy z działem zakupów, a nie gotowa instrukcja: ostateczny wybór zależy od dostawców, marży i miejsca na regałach. Wszystkie dziewięć grup, razem z lokalizacją towaru i częstością inwentaryzacji, opisuje strona o analizie ABC oraz XYZ.
| Grupa | Metoda uzupełniania | Zapas bezpieczeństwa | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| AX | Przegląd okresowy albo punkt zamawiania, małe i częste partie | Niski | Zbyt rzadkie zamawianie zamraża najwięcej gotówki |
| AY | Punkt zamawiania z progiem korygowanym przed sezonem | Średni, z dodatkiem na szczyt | Próg policzony z okresu poza sezonem będzie za niski |
| AZ | Punkt zamawiania plus umowa na dostawy awaryjne albo zamówienie pod potrzebę | Wysoki | Drogi towar, więc zarówno nadmiar, jak i brak kosztują najwięcej |
| BX i BY | Min-max | Średni | Progi wymagają okresowego przeliczenia |
| BZ | Min-max z zamówieniami partiami | Średni do wysokiego | Nieregularny popyt rozjeżdża średnie z historii |
| CX i CY | Duże partie, rzadkie zamówienia | Niski | Nadmiar łatwo ukryć w dalszych alejkach |
| CZ | Stały zapas pokrywający kilka tygodni popytu albo wycofanie z oferty | Wysoki względem popytu | Czasem taniej utrzymać zapas, niż analizować każde zamówienie |
Klasyfikację liczy się z historii wydań, czyli z dokumentów WZ, więc jej jakość zależy od jakości kartoteki. Ten sam towar zapisany pod dwoma indeksami rozbije się na dwie pozycje i zafałszuje ranking wartości. Asortyment przesuwa się też między grupami, dlatego klasy trzeba liczyć regularnie, a progi zapasu przeliczać po każdej większej zmianie.
Ile kosztuje utrzymanie zapasu?
Zapas kosztuje, nawet gdy nic się z nim nie dzieje. Koszt utrzymania liczy się zwykle jako procent wartości zapasu w skali roku, a stawka zależy od firmy i branży. Dla ilustracji: przy stawce 20 procent rocznie zapas wart 300 000 zł kosztuje 60 000 zł rocznie, choć nie sprzedano z niego ani sztuki. Własną stawkę każda firma powinna policzyć sama z danych finansowych.
Na ten koszt składają się cztery grupy wydatków:
- Zamrożony kapitał - gotówka w towarze nie pracuje gdzie indziej albo generuje odsetki od kredytu.
- Miejsce i obsługa - lokalizacje na regałach oraz praca wózków i magazynierów.
- Ubytki - uszkodzenia towaru i przeterminowanie.
- Ewidencja - spisy z natury i administracja stanami.
Drugą stroną rachunku jest koszt braku towaru. Trudniej go policzyć, bo obejmuje utraconą sprzedaż oraz kary umowne za niezrealizowane zamówienie. Zapas bezpieczeństwa jest ceną, którą płaci się z góry, żeby uniknąć tego kosztu. Ekonomiczny wymiar stanów zapasów rozwija strona o stanach zapasów magazynowych.
Koszty ważą się także przy ustalaniu wielkości zamówienia. Koszt złożenia zamówienia, czyli praca i transport, maleje przy większych partiach, a koszt przechowywania rośnie. Klasyczny wzór ekonomicznej wielkości zamówienia (EOQ) szuka punktu, w którym suma obu jest najmniejsza:
Q = √(2 × D × S / H), gdzie D to roczne zapotrzebowanie w sztukach, S to koszt jednego zamówienia, a H to roczny koszt utrzymania jednej sztuki.
Dla innego indeksu, sprzedawanego w ilości 3600 szt. rocznie, przy koszcie zamówienia 50 zł i koszcie utrzymania 4 zł na sztukę rocznie wzór daje Q = √(2 × 3600 × 50 / 4) = √90 000 = 300 szt. Dane są ilustracyjne. Wzór zakłada stały popyt i brak rabatów ilościowych, więc służy jako punkt odniesienia, a nie jako polecenie dla zakupów.
Jakie wskaźniki pokazują, czy zapasy są pod kontrolą?
Kilka prostych liczb wystarcza, żeby ocenić, czy zapasy są ustawione rozsądnie. Tabela zbiera cztery z nich. Definicje bywają stosowane różnie, więc zanim wskaźnik trafi do raportu, trzeba zapisać, jak dokładnie jest liczony. Szerszy zestaw dziewięciu wskaźników magazynu z danymi, z których wynikają, opisuje strona o wskaźnikach KPI magazynu.
| Wskaźnik | Jak się liczy | Co mówi o zapasie |
|---|---|---|
| Rotacja zapasu | Wartość wydań z okresu podzielona przez średni stan zapasu w tym okresie | Ile razy zapas obrócił się w okresie |
| Pokrycie w dniach | Liczba dni w okresie podzielona przez rotację albo stan podzielony przez średni popyt dzienny | Na ile dni sprzedaży wystarczy obecny stan |
| Dokładność stanów | Liczba lokalizacji zgodnych ze spisem podzielona przez liczbę sprawdzonych lokalizacji | Na ile można ufać liczbom w systemie |
| Poziom obsługi | Zlecenia zrealizowane w całości z zapasu podzielone przez wszystkie zlecenia | Jak często zapas wystarcza na zamówienia |
Przykład na umownych danych: wydania roczne na 1 200 000 zł i średni stan zapasu 300 000 zł dają rotację 4. Pokrycie wynosi wtedy 365 / 4, czyli około 91 dni sprzedaży. Jeśli w spisie sprawdzono 200 lokalizacji i w 190 stan zgadzał się z systemem, dokładność stanów to 95 procent.
Średnia rotacja potrafi zasłonić problem, bo kilka szybkich indeksów przykrywa setki stojących. Dlatego rotację liczy się osobno dla każdej klasy ABC, a pokrycie osobno dla indeksów z krótkim terminem ważności. Dokładność stanów jest wskaźnikiem pierwszym w kolejności: gdy stan w systemie odbiega od półki, punkt zamawiania zostanie przekroczony za późno, mimo że wzór policzono poprawnie. Szerzej opisuje to strona o stanach magazynowych, a sposób sprawdzania stanów strona o inwentaryzacji zapasów.
Jak program magazynowy wspiera decyzje o zapasach?
Decyzje o zapasach są tak dobre, jak dane, na których je podjęto. W Studio WMS.net każdy ruch towaru jest zapisany jako dokument, więc stan indeksu w lokalizacji i partii wynika z dokumentów, a nie z ręcznej korekty. Dzięki temu program magazynowy klasy WMS pokazuje rzeczywisty stan, do którego porównuje się progi.
Progi zapasu zapisuje się na karcie asortymentu. W zakładce danych uzupełniających jest sekcja definicji zapasów: domyślna lokalizacja i progi zapasu. Wartości policzone według wzorów z tej strony wpisuje się tam raz, a potem porównuje z bieżącym stanem.
Gdzie dany zapas leży, pokazuje wizualizacja magazynu. Kliknięcie lokalizacji otwiera panel z aktualnym asortymentem i ilościami, więc nie trzeba przeglądać list. Układ lokalizacji opisuje strona o lokalizacjach w magazynie, a partie i terminy przydatności, od których zależy wybór między FIFO a datą ważności, strona o partiach produkcyjnych i datach ważności.
Zgodność stanu z półką sprawdza się arkuszami inwentaryzacyjnymi. Spis może być pełny albo wyrywkowy, a system wylicza różnice i przygotowuje raport rozbieżności do zatwierdzenia przez kierownika. Zamówienie do dostawcy składa się zwykle w systemie ERP, a magazyn przekazuje do niego stany i dokumenty; kwestię tę rozwija strona o integracji z systemem ERP.
Czy i jak system zgłasza alert po spadku stanu poniżej minimum, ustala analiza przedwdrożeniowa. W nowej odsłonie Studio WMS.net moduł rotacji i wiekowania zapasów z analizą ABC i XYZ jest bazą wyjściową do analizy rotacji i nie został jeszcze uruchomiony na danych klienta. Do tego czasu klasy i wskaźniki można policzyć z raportów oraz z historii dokumentów.
Cztery strony opisują narzędzia, na których pracują progi i klasy z tej strony:
- Profesjonalne zarządzanie magazynem wymaga odpowiednich narzędzi. Program magazynowy system klasy WMS umożliwia obsługę wszystkich operacji magazynowych. System ten pozwala na szczegółowe śledzenie stanów magazynowych i automatyzację procesów.
- Rozwiązania mobilne zmieniają pracę w magazynie. Mobilna obsługa magazynu zapewnia dostęp do danych w czasie rzeczywistym. Pracownicy mogą wykonywać operacje magazynowe z wykorzystaniem urządzeń przenośnych.
- Analiza danych jest podstawą optymalizacji procesów magazynowych. Analiza ABC oraz XYZ pozwala na efektywną klasyfikację zapasów. To narzędzie wspiera podejmowanie decyzji dotyczących gospodarowania zapasami.
- Sprawne zarządzanie wymaga odpowiedniego oprogramowania. Program magazynowy w chmurze oferuje elastyczny dostęp do systemu z dowolnego miejsca. Rozwiązanie to eliminuje konieczność utrzymywania własnej infrastruktury IT.
Dwie kolejne dotyczą automatyzacji transportu wewnętrznego oraz wymiany danych z ERP:
- Automatyzacja procesów magazynowych to przyszłość logistyki. AGV automated guided vehicle to rozwiązanie zwiększające efektywność transportu wewnętrznego. Pojazdy AGV optymalizują przepływ materiałów w magazynie.
- Integracja systemów jest istotna dla sprawnego zarządzania. Integracja z systemem ERP zapewnia spójność danych w całej organizacji. Połączenie systemów WMS i ERP tworzy środowisko informatyczne.
Które artykuły rozwijają temat zarządzania zapasami?
Skuteczne zarządzanie zapasami to klucz do utrzymania płynności operacyjnej magazynu oraz optymalizacji kosztów. Dzięki odpowiednim narzędziom i technikom, procesy związane z magazynowaniem mogą być szybsze i dokładniejsze. Sprawdź poniższe zasoby, aby odkryć różne aspekty efektywnego zarządzania magazynem i zapasami.
- 10 powodów, aby wdrożyć program obsługi magazynu - Program obsługi magazynu może znacząco zwiększyć efektywność zarządzania zapasami. Pozwala na automatyzację istotnych procesów, redukuje liczbę błędów oraz przyspiesza operacje magazynowe. Artykuł omawia, jak poprawić wydajność i kontrolę w magazynie dzięki rozwiązaniom informatycznym.
- Analiza ABC oraz XYZ - Wprowadzenie do analizy ABC i XYZ, które są narzędziami wspierającymi zarządzanie zapasami. Dowiedz się, jak te metody pomagają sklasyfikować produkty pod kątem ich wartości i częstotliwości zapotrzebowania, co przyczynia się do efektywniejszego zarządzania zasobami magazynowymi.
- Korzyści z wdrożenia systemu WMS - Zastosowanie systemu WMS umożliwia pełną automatyzację procesów magazynowych, co prowadzi do obniżenia kosztów i poprawy dokładności. Artykuł ten prezentuje, jak system WMS może przekształcić magazyn w wydajny ekosystem operacyjny.
- Wysyłanie maili z systemu magazynowego - Dowiedz się, jak komunikacja mailowa z poziomu systemu magazynowego może przyczynić się do sprawniejszego przepływu informacji. Automatyczne wysyłanie powiadomień i aktualizacji upraszcza zarządzanie zapasami, pozwalając na szybkie reagowanie na zmieniające się warunki.
Uzupełnieniem jest strona Wykorzystanie drukarki kodów kreskowych w magazynie - Drukarki kodów kreskowych odgrywają istotną rolę w przyspieszeniu procesów logistycznych i magazynowych. Dzięki nim możliwe jest łatwe etykietowanie produktów, co sprzyja szybkiemu i precyzyjnemu zarządzaniu zapasami oraz minimalizuje ryzyko pomyłek.

Zarządzanie zapasami w programie magazynowym WMS.net