Ewidencja numerów seryjnych, partii produkcyjnych i terminów ważności w WMS od SoftwareStudio pozwala wydawać towar według zasady FEFO i ograniczać straty.
Ta strona zaczyna się tam, gdzie partia i termin ważności są już zapisane w systemie. Opisuje reguły, którymi magazyn się wtedy kieruje, od kolejności wydań po wycofanie partii z rynku. Czym jest partia i jak powstaje jej numer, wyjaśnia strona o numerze partii, a gdzie szukać numeru na opakowaniu, pokazuje strona o odczycie numeru partii. Sposób zapisu pól partii w dokumencie przyjęcia opisuje bliźniacza strona o partiach produkcyjnych i datach ważności w Studio WMS.net, więc nie powtarzamy tutaj tych treści.
Zarządzanie partiami i datami ważności zapobiega stratom z przeterminowania, a przy okazji porządkuje obsługę odbiorców, bo do klienta trafia towar z właściwym terminem. Dobry system nie tylko zapisuje daty. Wskazuje też, który towar wydać najpierw, ostrzega przed upływem terminu i zatrzymuje partię, której wydać nie wolno.
Szczegółowa ewidencja z numerem partii i terminem przydatności do spożycia pozwala określić, ile towaru leży w magazynie z danym numerem i z danym terminem. Towary z gwarancją mają dodatkowo numer seryjny, który wskazuje pojedynczą sztukę, a nie partię. Informacja o partii jest szczególnie pomocna przy wydawaniu według zasady FEFO, czyli według najkrótszego terminu przydatności do spożycia.
Partia i data ważności rozstrzygają, czy towar da się jeszcze sprzedać i czy w razie wady da się go odnaleźć. Zrozumienie, jak nimi zarządzać, pomaga firmie zachować zaufanie odbiorców.
Którą stronę o partiach otworzyć dalej?
Tabela rozdziela strony o partiach według pytania, na które odpowiada każda z nich. Ta strona dotyczy reguł postępowania z towarem, a nie zapisu pól w programie ani budowy numeru.
| Strona | Na jakie pytanie odpowiada | Kiedy ją otworzyć |
|---|---|---|
| Partie produkcyjne i daty ważności w magazynie (ta strona) | Co system robi z zapisaną partią i terminem: kolejność wydań, ostrzeżenia, blokada, wycofanie | Gdy ustalasz zasady postępowania z towarem o ograniczonym terminie |
| Partie produkcyjne i daty ważności | Jak Studio WMS.net zapisuje partię w kartotece i w dokumencie oraz jak wygląda łańcuch zdarzeń | Gdy konfigurujesz kartotekę i dokumenty przyjęcia |
| Numer partii | Czym jest partia, czym różni się od numeru seryjnego i jak zbudowany jest jej numer | Gdy porządkujesz pojęcia |
| Odczyt numeru partii | Gdzie na opakowaniu stoi numer i co wpisać przy przyjęciu | Gdy stoisz przy rampie z etykietą w ręku |
| Numery seryjne | Jak prowadzić numer pojedynczej sztuki | Gdy towar ma gwarancję lub serwis |
| WMS dla branży spożywczej | Czego żywność wymaga od magazynu i jak wyglądają strefy temperaturowe | Gdy magazynujesz żywność |
Co system wie o partii, zanim zacznie nią sterować?
Sterować partią można dopiero wtedy, gdy każda dostawa ma w systemie własny zapis. Partię identyfikuje kod nadany przez producenta, a nie numer magazynowy, bo tylko taki kod da się porównać z dokumentami dostawcy. Zapis pozwala śledzić pochodzenie towaru oraz jego historię w magazynie. Wdrożenie systemów zarządzania magazynem (WMS) automatyzuje ten proces i daje szybki dostęp do informacji o każdej partii.
Do sterowania potrzebne są cztery dane, zapisane razem przy każdej dostawie:
- Numer partii - przepisany bez zmian z etykiety producenta albo odczytany skanem.
- Termin ważności - data, do której towar wolno sprzedać albo do której zachowuje pełną jakość.
- Rodzaj daty - termin przydatności albo data minimalnej trwałości, bo od tego zależy, czy po jej upływie towar blokuje się bezwzględnie.
- Miejsce - paleta i lokalizacja, w której partia leży, bo blokadę i wydanie wykonuje się na konkretnej palecie.
W Studio WMS.net zasadę wymusza kartoteka towaru: pola Wymagana seria i Wymagana data ważności sprawiają, że towar nie wejdzie na magazyn bez numeru partii i terminu. Dlatego brak daty wyjaśnia się przy rampie, a nie przy wydaniu. Przebieg przyjęcia opisuje strona o przyjęciu do magazynu.
Skąd system zna datę ważności?
System magazynowy WMS od Studio WMS.net ułatwia zarządzanie datami ważności produktów. Funkcja jest szczególnie istotna w branży spożywczej i farmaceutycznej. Datę wpisuje albo skanuje operator przy przyjęciu, a oprogramowanie przypisuje ją do partii i od tej chwili ją monitoruje, dzięki czemu kontrola nad zapasami nie zależy od pamięci magazyniera.
Kody 2D, na przykład QR, mieszczą więcej danych niż kody liniowe, więc jeden skan może przekazać numer partii i termin ważności. Zasady kodowania opisuje strona o etykietach logistycznych w standardzie GS1.
Jak termin ważności zamienia się w decyzję magazynu?
Zarządzanie datami ważności jest niezbędne tam, gdzie produkty mają ograniczoną trwałość, na przykład żywność czy farmaceutyki. Systemy WMS umożliwiają monitorowanie dat ważności i generowanie alertów o zbliżającym się terminie. Dzięki temu można zaplanować działania, takie jak promocje czy przeceny, i zminimalizować straty wynikające z przeterminowania produktów.
Termin nie jest pojedynczą datą w kartotece, tylko ciągiem sytuacji. Towar z pełnym terminem wydaje się zwykłą rotacją, a gdy data się zbliża, zmienia się kolejność i pojawia się ostrzeżenie. Po terminie partia przestaje być towarem handlowym i wymaga decyzji. Schemat pokazuje te cztery fazy.
Tabela rozpisuje fazy na sytuacje, które magazynier spotyka przy regale. Wartości opisują zasadę pracy, a nie ustawienia programu: które fazy program rozróżnia i jakie progi stosuje, ustala analiza przedwdrożeniowa.
| Faza | Co oznacza | Co robi magazyn | Wydanie |
|---|---|---|---|
| Pełny termin | Do daty jest daleko | Zwykła rotacja według FEFO lub FIFO | Tak |
| Termin bliski | Pozostały okres jest krótszy niż próg ustalony dla towaru | Wydaje partię w pierwszej kolejności i informuje sprzedaż, że zbliża się termin | Tak, z ostrzeżeniem |
| Minęła data minimalnej trwałości | Towar traci pełną jakość, ale nie musi być niebezpieczny | Czeka na decyzję działu jakości lub handlowego | Zależy od decyzji |
| Minął termin przydatności | Towar nie nadaje się do sprzedaży | Zmienia status partii i odkłada ją do strefy bez prawa do wydania | Nie |
| Partia wstrzymana | Dział jakości podejrzewa wadę lub badanie nie jest zakończone | Blokuje całą partię naraz | Nie, do decyzji |
Jedyny próg opisany na stronach produktu dotyczy wydania. Na platformach StudioSystem ST i RS program ostrzega przy wydaniu, gdy do terminu zostało mniej niż 30 dni, ale ostrzeżenie nie blokuje zatwierdzenia dokumentu. Pakiet WMS na nowszej platformie GT nie ma jeszcze pełnej obsługi partii z datą ważności i FEFO, dlatego pod magazyn z terminami wskazujemy ST albo RS. Gdzie leży próg „termin bliski”, zależy od towaru: dla towaru świeżego liczy się go w dniach, dla trwałego w miesiącach.
Program magazynowy SoftwareStudio daje stały dostęp do aktualnych informacji o datach ważności produktów, więc decyzje o zapasach zapadają na bieżących danych. Precyzyjna kontrola dat ważności poprawia też obsługę klientów, bo do odbiorcy trafia towar z odpowiednim terminem.
Co daje przypisanie towaru do konkretnej partii?
Oprogramowanie magazynowe umożliwia śledzenie i kontrolę każdej partii produkcyjnej. Towar przypisuje się do konkretnej partii, a użytkownik widzi lokalizację każdej z nich. Dzięki temu przyjęcie towaru i kompletacja zamówień przebiegają sprawniej, a inwentaryzacja pokazuje stan w przekroju partii.

Partie produkcyjne i daty ważności w magazynie
Raport miejsca składowania pokazuje, co leży na jednej lokalizacji, razem z numerem partii oraz parą dat: produkcji i ważności. W demonstracyjnym raporcie z lipca 2024 roku jedna z pozycji ma termin ważności z grudnia 2023 roku, więc taki widok od razu wskazuje towar po terminie.
Szybki dostęp do informacji o każdej partii ułatwia reklamacje i kontrolę jakości, bo magazyn może od razu zidentyfikować konkretne produkty. Dobrze prowadzona ewidencja partii pomaga też ograniczać koszty przechowywania, ponieważ towar z krótkim terminem nie czeka na regale na swoją kolej.
Według czego system wskazuje towar do wydania: FIFO czy FEFO?
Program obsługuje wydania według wybranej metody. Tabela zestawia metodę FIFO z metodą FEFO oraz z wydaniem bez reguły, czyli AdHoc.
| Metoda | Skąd kolejność | Kiedy ma sens | Ryzyko |
|---|---|---|---|
| FIFO | Data przyjęcia: pierwszy wychodzi towar przyjęty najwcześniej | Towar bez terminu albo z terminem, który nie wpływa na sprzedaż | Partia przyjęta później, ale z krótszym terminem, przeterminuje się na regale |
| FEFO | Termin ważności zapisany przy partii: pierwszy wychodzi towar, któremu najszybciej kończy się ważność | Żywność, leki, kosmetyki i chemia z ograniczoną trwałością | Działa tylko wtedy, gdy termin wpisano przy każdym przyjęciu |
| AdHoc | Decyzja magazyniera, bez narzuconej reguły | Towar bez partii i terminu | Przy towarze z terminem kolejność jest przypadkowa i rosną straty |
Różnicę widać na przykładzie ilustracyjnym. Dostawa A przyjechała 2 marca z terminem do 30 czerwca, a dostawa B przyjechała 9 marca z terminem do 15 maja. FIFO wyda najpierw dostawę A, bo przyszła wcześniej, i dostawa B może przeterminować się na regale. FEFO wyda najpierw dostawę B, bo jej termin kończy się pierwszy.
Metoda FEFO (First Expired, First Out, czyli pierwsze traci ważność, pierwsze wychodzi) jest istotna dla zarządzania zapasami, zwłaszcza przy produktach o ograniczonym terminie ważności. Oprogramowanie, takie jak Studio WMS.net, umożliwia ścisłe śledzenie towarów według dat ważności i numerów partii. Towar z najkrótszym terminem ważności jest wydawany jako pierwszy, co minimalizuje ryzyko przeterminowania i pozwala wykorzystać zapas, a to ma znaczenie w branżach takich jak spożywcza czy farmaceutyczna.
FEFO jest tak dobre, jak dane o terminach. Partia przyjęta bez terminu ważności nie ma jak wejść do kolejki, więc brak daty trzeba zatrzymać przy przyjęciu. Drugim warunkiem są umowy: odbiorcy często zastrzegają minimalny pozostały okres ważności, więc przy kompletacji sprawdza się dwie rzeczy jednocześnie: czy partia jest najstarsza i czy jej termin mieści się w umowie.
Wydawanie według FEFO pozwala uniknąć chaotycznego wydawania towaru (AdHoc), które prowadzi do strat z przeterminowania. System wspiera też śledzenie dostaw, bo każdy zapis wydania wskazuje partię. Kolejność zbierania na liście kompletacyjnej opisuje strona o strategii komisjonowania, a samo wydanie strona o wydaniu z magazynu.
Na platformach ST i RS program przydziela lokalizacje według FEFO albo FIFO, a wybór zależy od asortymentu. Dla żywności właściwe jest zwykle FEFO, a dla towaru bez terminu wystarcza FIFO. Magazyn z chłodnią łączy FEFO ze strefami temperaturowymi, co opisuje strona o WMS dla łańcucha chłodniczego.
Jak termin ważności wpływa na pracę w całym magazynie?
Zarządzanie partiami i datami ważności pozwala optymalizować procesy magazynowe, bo te same dane sterują kilkoma operacjami naraz. Zasady FIFO lub FEFO decydują o kolejności wydań, a to ma szczególne znaczenie przy produktach o ograniczonym okresie trwałości. Dzięki temu produkty wychodzą w odpowiedniej kolejności, a ryzyko strat z przeterminowania maleje. Cały obieg towaru opisuje system informatyczny magazynowania towarów.
Przyjęcie: tu termin wchodzi do systemu
Przyjęcie to jedyny moment, w którym datę da się zapisać bez ryzyka rozjazdu ze stanem fizycznym, bo paleta stoi jeszcze przy rampie, a etykieta jest w zasięgu wzroku. Systemy WMS umożliwiają przy tym kontrolę ilościową i asortymentową przyjmowanych towarów, więc można sprawdzić, czy dostawa jest zgodna z zamówieniem. Monitorowanie partii pozwala zachować kontrolę nad cyklem życia towaru w magazynie.
Składowanie: gdzie leży partia o krótkim terminie?
Systemy WMS przypisują towar do określonych miejsc w magazynie, co ułatwia jego lokalizację i kontrolę. W magazynach wysokiego składowania towary stoją w miejscach adresowych, które działają jak kartoteka i pomagają zarządzać dużymi ilościami. Partie z krótkim terminem warto układać blisko strefy kompletacji, żeby wydanie według FEFO nie wymagało przestawiania innych palet. Zasady rozmieszczenia opisuje strona o rozmieszczeniu towarów w magazynie, a adresowanie strona o lokalizacjach w magazynie.
Branże, w których daty ważności decydują o sprzedaży
Zarządzanie datami ważności jest istotne w magazynach, w których trwałość towaru jest krótka. Program WMS.net monitoruje daty ważności dla poszczególnych partii, co ułatwia planowanie rotacji. W żywności dochodzą strefy temperaturowe i wymagania odbiorców, które omawia strona o WMS dla branży spożywczej. W farmacji partia ma status i czeka w kwarantannie na decyzję jakości, co opisuje strona o WMS dla przemysłu farmaceutycznego.
Co robi magazyn z partią wstrzymaną i po terminie?
Partia może przestać być towarem do wydania z różnych powodów, a każdy ma innego decydenta i inny skutek. Tabela rozdziela cztery sytuacje.
| Sytuacja | Kto decyduje | Co dzieje się z towarem | Jak kończy się sprawa |
|---|---|---|---|
| Kwarantanna po przyjęciu | Dział jakości | Leży w lokalizacji bez prawa do wydania albo ma status oczekiwania na kontrolę | Zwolnienie lub odrzucenie partii |
| Blokada po wykryciu wady | Dział jakości | Cała partia traci prawo do wydania, także palety przy kompletacji | Zwolnienie albo odrzucenie, a potem zwrot lub utylizacja |
| Minął termin przydatności | Zasada magazynu | Partia zmienia status, zanim ktoś ją skompletuje | Utylizacja lub zwrot do dostawcy |
| Minęła data minimalnej trwałości | Dział jakości lub handlowy | Wstrzymanie albo wyprzedaż, zależnie od decyzji | Decyzja zapisana przy partii |
Kwarantanna dotyczy towaru tuż po przyjęciu i trwa do decyzji działu jakości. W Studio WMS.net odpowiada jej lokalizacja bez prawa do wydania oraz status palety w ewidencji, na przykład oczekiwanie na kontrolę jakości. Blokada korzysta z tego samego mechanizmu, ale uruchamia ją wada wykryta później, więc obejmuje towar, który już leży w magazynie, a czasem jest już skompletowany.
Towar w kwarantannie lub zablokowany nadal leży w magazynie, więc wchodzi do stanu systemowego i do spisu z natury, ale nie wchodzi do kompletacji. Blokada musi objąć całą partię naraz, także palety stojące w innych regałach i przy kompletacji, bo zatrzymanie jednej palety niczego nie zmienia, jeśli reszta partii nadal jest wydawana.
Partia po terminie przydatności powinna zmienić status, zanim ktoś ją skompletuje. Czy program zrobi to sam, czy tylko ostrzeże, zależy od platformy i konfiguracji, a strony produktu opisują ostrzeżenie nieblokujące przy terminie poniżej 30 dni. Dlatego zasadę blokady po terminie trzeba sprawdzić w wersji demo i uzgodnić przed wdrożeniem.
Przeterminowany towar wymaga utylizacji albo zwrotu do dostawcy, a decyzję i jej wykonanie trzeba zapisać, bo zapis jest częścią śladu partii. Dokument, którym magazyn zdejmuje utylizowany towar ze stanu, ustala się we wdrożeniu. Zwrot od klienta wraca do magazynu z numerem partii z dokumentu WZ, a gdy partii nie da się potwierdzić, paleta trafia na kontrolę jakości zamiast na regał. Zasady opisuje strona o zwrotach w magazynie e-commerce.
Jak prześledzić partię wstecz i w przód przy wycofaniu?
Partie produkcyjne i daty ważności odgrywają istotną rolę w śledzeniu dostaw, czyli traceability. Pozwalają dokładnie zidentyfikować produkty i odtworzyć ich historię, co jest potrzebne przy reklamacjach i kontroli jakości, a w branżach regulowanych także przy wycofaniu partii z obrotu. Wycofanie wymaga dwóch odpowiedzi: gdzie jest teraz towar z danej partii i komu już go wydano.
Śledzenie w przód zaczyna się od numeru partii podanego przez producenta i prowadzi przez dokumenty wydań do odbiorców. Śledzenie wstecz zaczyna się od numeru z opakowania, na przykład z reklamacji, i prowadzi przez dokument przyjęcia do dostawcy. Formularz Szukaj w Studio WMS.net ma pole numeru partii, więc dokumenty znajduje się po partii bez przeglądania całej listy.
Przykład ilustracyjny pokazuje zapis partii P-2611 po ogłoszeniu wycofania. Przyjęto 480 sztuk, a każdą sztukę trzeba znaleźć u odbiorcy albo na regale.
| Pozycja | Ilość | Skąd wiadomo | Co robi magazyn |
|---|---|---|---|
| Przyjęto z dostawy | 480 szt. | Dokument PZ z dostawcą | Wskazuje dostawcę do reklamacji |
| Wydano odbiorcy A | 200 szt. | Dokument WZ z kontrahentem i datą | Przekazuje dane do powiadomienia |
| Wydano odbiorcy B | 120 szt. | Dokument WZ z kontrahentem i datą | Przekazuje dane do powiadomienia |
| Wydano odbiorcy C | 80 szt. | Dokument WZ z kontrahentem i datą | Przekazuje dane do powiadomienia |
| Zostało na stanie | 80 szt. | Ewidencja palet i lokalizacji | Blokuje wszystkie palety partii |
| Bilans: wydano i zostało | 480 szt. | Suma równa ilości przyjętej | Ślad jest kompletny |
Suma wydań i stanu daje 480 sztuk, czyli tyle, ile przyjęto, więc ślad jest kompletny. Gdyby wyszło 470, brakowałoby 10 sztuk i to ogniwo trzeba wyjaśnić, na przykład inwentaryzacją. Odbiorców z trzech wydań trzeba powiadomić, a 80 sztuk na stanie zablokować od razu.
Magazyn dostarcza dane, a decyzję o wycofaniu i kontakt z odbiorcami prowadzą dział jakości i dział handlowy. Wymagania prawne zależą od branży. Dla żywności opisuje je strona o WMS dla branży spożywczej, a dla leków strona o logistyce farmaceutyków. Obowiązki przy wycofaniu produktu konsumenckiego z obrotu opisuje strona o GPSR w magazynie i e-commerce.
Gdzie sprawdzać ślad partii: w przeglądarce i przy regale
Studio WMS.net działa jako aplikacja ASP.NET z bazą MS SQL Server, więc dostęp do systemu jest możliwy z przeglądarki, z różnych miejsc, a stany i partie widać na bieżąco niezależnie od lokalizacji użytkownika. Rozwiązania tego typu opisuje strona o programie magazynowym online.
Przy regale partię sprawdza się na terminalu z Androidem. Program magazynowy na Androida jest w ofercie SoftwareStudio od 2014 roku, a od 2017 roku zastąpił wcześniejsze rozwiązania mobilne, które wycofano.

Partie produkcyjne i daty ważności w magazynie
Zestawienie dokumentów magazynowych pokazuje dokumenty w wybranym okresie, a ilości wydań mają znak minus. Z takiej listy wybiera się dokumenty do sprawdzenia przy wycofaniu.
Procedury i szkolenie, bez których system nie wystarczy
Zarządzanie partiami i datami ważności wymaga jasnych zasad i procedur, które zapewnią sprawną kontrolę nad produktami. System zapisuje i przypomina, ale decyzje o towarze podejmują ludzie, więc firma powinna spisać cztery rzeczy:
- Kto zmienia status partii - zwykle dział jakości, a magazyn wykonuje decyzję.
- Jaki próg ostrzeżenia obowiązuje dla towaru - towar świeży i trwały mają różne progi.
- Jaki minimalny pozostały termin żądają odbiorcy - zapis z umowy trafia na listę kompletacyjną.
- Jak utylizuje się towar po terminie - kto zatwierdza zapis i jak wygląda dokument.
Istotne jest odpowiednie przeszkolenie personelu w zakresie identyfikacji partii oraz metod ich obsługi. Magazynier powinien rozumieć różnicę między terminem przydatności a datą minimalnej trwałości. Powinien też umieć zatrzymać dostawę bez terminu przy rampie.
Śledzenie dat ważności w systemie służy temu, żeby produkty nie trafiły do klientów po upływie terminu przydatności. Szczegółowa ewidencja z numerem partii i terminem pozwala precyzyjnie określić ilość towaru o danych parametrach.
Jak elastyczny musi być program przy różnych wydaniach?
Program magazynowy musi obsługiwać różne scenariusze. Powinien radzić sobie zarówno z wydaniami detalicznymi, w których często pomija się etap pakowania towaru na palety wysyłkowe, jak i z wydaniami hurtowymi, które wymagają dodatkowej dokumentacji. Ta elastyczność pozwala dopasować się do różnych klientów i specyfiki branż.
Więcej o rozwiązaniach magazynowych przeczytasz na stronie Systemy informatyczne w magazynie.