Czym paleta EPAL różni się od zwykłej palety EUR, jak działa wymiana paleta za paletę oraz jak Studio WMS.net ewidencjonuje salda i stan palet w magazynie.
System paletowy EPAL działa od 1991 r. i opiera się na jednym założeniu: palety o ustalonych wymiarach i jakości można wymieniać między firmami bez przeładunku towaru. Znak EPAL mogą nosić tylko palety wytworzone lub naprawione w zakładach z licencją EPAL, a stowarzyszenie kontroluje te zakłady przez niezależne firmy kontrolne.
Ta strona opisuje samą paletę i zasady wymiany: wymiary, oznakowanie, klasy jakości i ocenę stanu przy odbiorze. Na końcu pokazuje, co z tych zasad zapisuje program magazynowy. Liczenie sald z kontrahentami opisuje strona o rozliczaniu palet, miejsce palety w regale strona o lokalizacji palet, a opakowania po napojach strona o systemie kaucyjnym w magazynie.
Którą stronę o paletach otworzyć najpierw?
Serwis ma kilka stron o paletach i każda odpowiada na inne pytanie. Ta dotyczy palety jako przedmiotu: kiedy jest wymienialna i co o niej mówi oznakowanie. Pozostałe zajmują się saldami, miejscem w magazynie i innymi opakowaniami.
| Strona | Na jakie pytanie odpowiada | Kiedy ją otworzyć |
|---|---|---|
| System paletowy EPAL (ta strona) | Jaka jest paleta EPAL i kiedy można ją wymienić | Gdy oceniasz paletę przy odbiorze albo piszesz zasady wymiany |
| Rozliczanie palet | Kto komu jest winien palety i jak uzgodnić saldo | Gdy liczysz salda z kontrahentami i przewoźnikami |
| Lokalizacja palet | Gdzie fizycznie stoi paleta | Gdy pytasz o miejsce w magazynie, a nie o właściciela |
| Program do ewidencji opakowań zwrotnych | Jak prowadzić ewidencję wszystkich opakowań wielokrotnego użytku | Gdy obracasz nie tylko paletami |
| System kaucyjny w magazynie | Jakie obowiązki dotyczą opakowań po napojach | Gdy chodzi o opakowania po napojach, a nie o palety transportowe |
| Inwentaryzacja palet | Jak wyglądają raporty sald, eksport do Excela i karty oceny palet | Gdy porównujesz policzone palety z zapisami |
| Przyjęcia palet | Jak zapisać kwit paletowy i przyjęcie | Gdy opisujesz sam moment przyjęcia palet |
Czym jest EPAL i dlaczego jest tak ważny dla logistyki?
EPAL, czyli European Pallet Association, to stowarzyszenie z siedzibą w Düsseldorfie. Założono je 21 maja 1991 r., a jego zadaniem jest utrzymywanie wspólnych standardów jakości palet drewnianych używanych w Europie. O sobie EPAL pisze, że prowadzi największy otwarty obieg palet na świecie, a liczbę europalet w obiegu szacuje na setki milionów.
Choć często używa się zamiennie pojęć „paleta EUR” i „paleta EPAL”, istnieją między nimi różnice. Każda europaleta EPAL jest paletą EUR, ale nie każda paleta EUR spełnia wymagania EPAL. Jakość pilnują zewnętrzne firmy kontrolne, na przykład Bureau Veritas. Według EPAL takich wizyt jest ponad 25 tysięcy rocznie i odbywają się bez zapowiedzi. Każdy licencjonowany zakład produkcji lub naprawy musi spełniać wymagania Regulaminu Technicznego EPAL w całości. Podobną ocenę dla przewoźników prowadzi system oceny bezpieczeństwa i jakości SQAS.
Aby otrzymać znak jakości EPAL, paleta musi spełniać wymagania dotyczące wymiarów, konstrukcji, materiałów i wytrzymałości. Dla firmy, która obraca paletami, wynika z tego jedna praktyczna konsekwencja: paleta ze znakiem EPAL jest wymienialna, jeśli nie ma znacznych uszkodzeń. Przy odbiorze liczy się więc ocena stanu i liczba palet, a nie to, która dokładnie paleta wyjechała z magazynu.
Jakie wymiary i oznaczenia ma europaleta EPAL?
Europaleta EPAL, oznaczana jako EPAL 1, ma wymiary 800 × 1200 mm i wysokość 144 mm. Waży około 25 kg, a jej gwarantowana nośność wynosi 1500 kg. Według strony EPAL składa się z 11 desek, 9 klocków i 78 gwoździ rozmieszczonych w ustalonym układzie, który zapewnia sztywność przekątną. Wolno użyć wyłącznie gwoździ zatwierdzonych przez EPAL i sprawdzonych przez niezależny instytut.
EPAL 1 nie jest jedyną paletą w systemie. Tabela zestawia pięć typów według danych PKN EPAL, a stowarzyszenie oferuje też paletę skrzyniową EPAL Box i serię palet EPAL CP.
| Paleta | Wymiary (długość × szerokość × wysokość) | Masa | Nośność |
|---|---|---|---|
| EPAL 1 (europaleta) | 800 × 1200 × 144 mm | 25 kg | 1500 kg |
| EPAL 2 | 1200 × 1000 × 162 mm | 35 kg | 1250 kg |
| EPAL 3 | 1000 × 1200 × 144 mm | 30 kg | 1500 kg |
| EPAL 6 | 800 × 600 × 144 mm | 9,5 kg | 500 kg |
| EPAL 7 | 800 × 600 × 160 mm | 9,5 kg | 500 kg |
Od 2024 r. EPAL oferuje także europaletę EPAL QR, która ma kod QR z unikalnym numerem seryjnym każdej palety. Według EPAL od premiery wyprodukowano ponad 10 milionów takich palet.
Oznakowanie na palecie pozwala ocenić ją bez dokumentów. Na palecie EPAL szukaj czterech grup znaków:
- Znak EPAL. Znak firmowy stoi na wspornikach, a jego brak na obu wspornikach dłuższego boku odbiera paletę wymianie.
- Znak IPPC. Potwierdza obróbkę cieplną według ISPM 15: rdzeń drewna musi osiągnąć co najmniej 56°C i utrzymać tę temperaturę przez co najmniej 30 minut.
- Numer licencyjny, rok i miesiąc. Oznakowanie podaje numer licencji zakładu oraz rok i miesiąc.
- Klamra kontrolna i gwóźdź naprawczy. Klamra jest obowiązkowa, a gwóźdź naprawczy pojawia się tylko na paletach naprawianych w zakładzie z licencją.
Jak ocenić stan palety i do czego służą klasy A, B i C?
Ocenę stanu robi się przy odbiorze, zanim podpiszesz dokument. EPAL opisuje ją w dokumencie „Klasyfikacja jakościowa i wymiana palet” (wydanie 11/2021), który po polsku udostępnia PKN EPAL. Dokument rozdziela dwie rzeczy: warunki wymiany, które są wiążące, oraz klasyfikację jakościową, która jest tylko zaleceniem.
Klasyfikacja obowiązuje wyłącznie wtedy, gdy obie strony uzgodnią jej stosowanie przy wymianie lub zakupie palet. Bez takiego uzgodnienia stosuje się same warunki wymiany: nieograniczoną wymienialność nowych i używanych europalet klasy A, B i C. Osobną kategorią jest nowa paleta do automatyki i wysokiego składu: 800 × 1200 × 144 mm, nośność 1500 kg, wilgotność do 22%, suszenie komorowe i czytelne oznakowanie EPAL. Tabela pokazuje, jak EPAL opisuje klasy używanych palet.
| Klasa | Jak ją opisuje EPAL |
|---|---|
| A | Paleta używana, w przeważającym stopniu z jasnego drewna. Sama jasność drewna nie przesądza o klasie, trzeba sprawdzić pozostałe kryteria. |
| B | Paleta używana, w przeważającym stopniu z ciemnego drewna. |
| C | Paleta używana, w przeważającym stopniu z ciemnego drewna, z wyraźniejszymi śladami użytkowania. Dopuszczono lekko przekrzywione wsporniki (do 1 cm poza obrys) i ślady opakowania, po których usunięciu paleta może trafić do wyższej klasy. |
| Niesortowane | Mieszanka palet wszystkich klas, którą partnerzy wymieniają bezpośrednio. Kryteria i dopuszczalny skład uzgadniają sami. |
Niezależnie od klasy są wady, które odbierają paletę wymianie. Dokument EPAL wymienia typowe z nich, a cztery z nich to:
- całkowity lub częściowy brak deski albo deska złamana wzdłuż lub w poprzek,
- brak wspornika, wspornik uszkodzony z więcej niż jednym widocznym gwoździem albo przekrzywiony i wystający ponad 1 cm poza obrys palety,
- brak oznakowania EPAL na obu wspornikach dłuższego boku,
- zanieczyszczenia, które mogą przejść na ładunek, na przykład farba, olej, zapach albo plamy pleśni.
Paleta z takimi wadami nie może krążyć w otwartym obiegu wymiany bez naprawy. Wymienialność przywraca wyłącznie naprawa w licencjonowanym zakładzie EPAL, którego szukasz w wyszukiwarce licencjobiorców na stronie epal.eu. Zielona i czerwona karta oceny palet pomagają zrobić tę ocenę na miejscu, a opisuje je strona o inwentaryzacji palet.
Własna naprawa w magazynie nie przywraca wymienialności. Dokument EPAL wymienia niewłaściwą naprawę wśród wad, a poświadczeniem naprawy licencjonowanej jest gwóźdź naprawczy. Dołożenie deski gwoździami z hali nie rozwiązuje więc problemu, bo paleta naprawiana poza zakładem z licencją nadal jest poza wymianą. Taką paletę trzeba oddzielić od palet wymienialnych, żeby nie trafiła do wydania. Schemat zbiera ocenę w jedną ścieżkę od oględzin do zapisu w dokumencie.
Co robi magazynier przy odbiorze palet?
Odbiór palet przy rampie trwa krótko, więc kolejność czynności musi być stała. Najpierw magazynier liczy palety i porównuje liczbę z kwitem paletowym. Potem ogląda znak EPAL i wady konstrukcji, a na końcu zapisuje wynik w dokumencie:
- Liczba. Policz palety i porównaj z kwitem paletowym, zanim kierowca odjedzie.
- Oznakowanie. Sprawdź znak EPAL na wspornikach dłuższego boku oraz klamrę kontrolną.
- Wady. Odłóż osobno palety z wadą z listy EPAL i zrób im zdjęcie.
- Zapis. Wpisz rodzaj i liczbę palet w dokumencie przyjęcia, a zdjęcia dołącz do dokumentu.
Kolejność ma znaczenie, bo zapis po fakcie opiera się na pamięci, a spór o paletę rozstrzygają dokumenty z chwili odbioru. Jeśli kierowca odjedzie przed oględzinami, nie ma już kogo zapytać o stan palet.
Na czym polega wymiana paleta za paletę?
Przy wymianie paleta za paletę partner oddaje tyle samo palet tego samego rodzaju i o porównywalnej jakości, więc wraca zwykle inna paleta niż ta, która wyjechała. EPAL zaznacza, że u większości odbiorców w Europie czeka pusta paleta do wymiany, więc nie trzeba przeładowywać towaru. Dlatego saldo liczy się w sztukach danego rodzaju, a nie w konkretnych egzemplarzach.
Warunki wymiany EPAL są wiążące. Paleta jest wymienialna, jeśli nie ma znacznych uszkodzeń ani wad, które odbierają jej zdatność do użycia, a uszkodzenie odbierające zdatność odbiera jednocześnie wymienialność. Dodatkowe przyczyny jej utraty to brak gwarancji nośności, na przykład spróchniałe lub spleśniałe deski i wsporniki, oraz wyraźnie niedopuszczalne elementy konstrukcyjne, na przykład za cienkie deski albo za wąskie wsporniki.
Wymiana z paletami bez znaku EPAL to osobny temat. PKN EPAL poinformował w komunikacie z grudnia 2021 r., że od 1 stycznia 2022 r. ogranicza pełną wymienialność palet EPAL z paletami UIC-EUR, a użytkownikom zostawia decyzję o ich stosowaniu. To stanowisko jednej ze stron, więc w umowie z kontrahentem zapisz, jakie palety przyjmujesz i jak liczysz palety bez znaku EPAL.
Przykład ilustracyjny, z wymyślonymi liczbami: magazyn wydaje przewoźnikowi 12 palet z towarem, a po rozładunku wraca 10 pustych. Jeśli magazyn przyjmie je wszystkie, saldo przewoźnika wynosi 2 palety. Gdy przy przyjęciu odrzuci jedną z nich z powodu złamanej deski, uznanych zostanie 9, a saldo wzrośnie do 3. Różnicę wyjaśnia się dokumentami i zdjęciami z chwili odbioru, a nie pamięcią kierowcy.
Co zapisać w umowie z kontrahentem?
Warunki wymiany EPAL obowiązują bez umowy, ale wiele spraw zostawiają stronom. Dlatego umowa z dostawcą, odbiorcą albo przewoźnikiem powinna rozstrzygać cztery rzeczy:
- Klasa palet. Czy strony stosują klasyfikację jakościową EPAL i jaką klasę oddają oraz przyjmują. Bez uzgodnienia obowiązują same warunki wymiany.
- Palety bez znaku EPAL. Czy je przyjmujesz i na jakich zasadach, zwłaszcza gdy w obiegu są palety UIC-EUR.
- Palety niesortowane. Czy wymiana odbywa się jeden do jednego bez sortowania i jaki skład strony dopuszczają.
- Terminy i palety uszkodzone. W jakim czasie zwraca się palety i jak liczy się te, które przy przyjęciu odrzucono.
Ostatni punkt łączy ten temat z rozliczeniem. Termin zwrotu i sposób liczenia palet uszkodzonych ustala umowa, a program tylko zapisuje ich skutek na saldzie. Uzgadnianie sald i reklamację paletową opisuje strona o rozliczaniu palet.
Jak program magazynowy ewidencjonuje palety EPAL i salda?
Studio WMS.net prowadzi palety na dokumentach. Każde przyjęcie i wydanie zapisuje numer i rodzaj palety, a w pozycji dokumentu wskazuje się lokalizację, więc użytkownik widzi, gdzie stoi paleta. Stan palet w magazynie i saldo kontrahenta to dwie różne informacje, bo paleta może stać w magazynie i nie należeć do magazynu.
Punktem wyjścia jest słownik rodzajów palet, bo dokument odwołuje się do rodzaju palety, a nie do ogólnego słowa „paleta”. Wpis „Paleta Euro” nie mówi, czy paleta ma znak EPAL. Jeśli rozliczasz osobno palety ze znakiem EPAL i bez znaku, warto rozdzielić je na osobne rodzaje, bo im dokładniej rozdzielone rodzaje, tym łatwiej wskazać, której palety brakuje.
Przy przyjęciu palet magazynier ocenia stan jakościowy, a dokument dostaje unikalny numer ewidencyjny. Pozycja formularza PZB ma osobne pola Nr palety i Rodzaj palety, a obok nich pole Lokalizacja. Formularz ma też zakładki Notatki, Pliki, Załączniki i Zdjęcia, więc zdjęcia uszkodzonych palet dołączysz do dokumentu zamiast trzymać je osobno.
Zasady EPAL z poprzednich sekcji mają w programie swoje miejsce, ale nie każda ma osobne pole. Formularz PZB nie ma pola na klasę A, B lub C, więc ustalenia z kontrahentem trzeba zapisać w uwagach do pozycji.
| Zasada EPAL | Co zapisać | Gdzie w programie |
|---|---|---|
| Wymienialność | Rodzaj i liczbę palet przy każdym przyjęciu i wydaniu | Pola Rodzaj palety i Ilość w pozycji dokumentu |
| Ocena stanu przy odbiorze | Wynik oględzin i uwagę do pozycji | Ocena stanu jakościowego przy przyjęciu i pole Uwagi do pozycji |
| Wada odbierająca wymienialność | Zdjęcie uszkodzonej palety | Zakładka Zdjęcia dokumentu |
| Klasa uzgodniona w umowie | Klasę, którą partnerzy zapisali w umowie | Pole Uwagi do pozycji, bo osobnego pola klasy nie ma |
| Saldo wobec partnera | Różnicę między paletami wydanymi i zwróconymi | Salda ogółem i szczegółowo oraz zestawienie na wskazany dzień |
Dokument przyjęcia lub wydania zmienia saldo kontrahenta albo przewoźnika wraz z jego kierowcą, a przesunięcie palety między lokalizacjami salda nie zmienia. Zestawienie sald można pobrać na wskazany dzień, wyeksportować do Excela i wysłać mailem, co opisuje strona o inwentaryzacji palet. Szczegóły dokumentów opisują strony o przyjęciach palet i o aplikacji Studio Palety, a liczenie i uzgadnianie sald strona o rozliczaniu palet.
Co dzieje się z paletą po przyjęciu?
Po przyjęciu paleta jest w programie jednostką z numerem. Zmiana miejsca dokumentem ZL zmienia adres, a nie ilość ani saldo kontrahenta, a dokument zostawiony w buforze niczego nie przenosi. Warto odróżnić numer od nośnika: numer palety w dokumentach identyfikuje jednostkę z towarem, a wymiana EPAL dotyczy drewnianej palety, która po rozładunku może wrócić do partnera jako inna. Dlatego zapis o wymianie robi się na rodzaju i liczbie palet, a numer służy do znalezienia towaru. Jak program prowadzi adres palety, opisuje strona o lokalizacji palet.
Co daje standaryzacja palet w magazynie i w transporcie?
Palety EPAL mają ustalone wymiary zewnętrzne, więc firma może zaplanować regały i przestrzeń ładunkową pod jeden format zamiast dopasowywać się do wielu. Standaryzacja ułatwia magazynowanie, zarządzanie zapasami, wysyłkę i odbiór, bo każdy uczestnik łańcucha dostaw zna wymiar, z którym ma do czynienia. Firma nie musi też kupować osobnych palet pod różne systemy transportowe, co obniża koszty zakupu i przechowywania palet.
Wspólny format nie usuwa jednak kosztów: palety trzeba policzyć, ocenić i rozliczyć. Standaryzacja daje oszczędność dopiero wtedy, gdy ruch palet jest zapisany w dokumentach, a nie w pamięci kierowców i magazynierów.
Jak palety EPAL wpływają na środowisko?
Prawie wszystkie elementy palety EPAL są drewniane, a drewno jest surowcem odnawialnym. Dzięki ujednoliconej jakości i wymienialności palety mogą krążyć przez wiele cykli, a uszkodzone naprawia się według specyfikacji EPAL zamiast wyrzucać.
Jak palety EPAL wpływają na bezpieczeństwo pracowników?
Bezpieczeństwo pracowników zależy od stanu palety: złamana deska i wystające gwoździe to wady, które odbierają paletę wymianie, a przy okazji stwarzają zagrożenie. Ocena przy odbiorze usuwa takie palety z obiegu, zanim trafią na regał. Nośność to osobna sprawa i zależy od typu, bo EPAL 1 ma 1500 kg, a EPAL 6 i EPAL 7 po 500 kg. Zasady pracy w hali opisuje strona o bezpieczeństwie w magazynie, a oznakowanie towaru na palecie strona o etykietach magazynowych.
Gdzie sprawdzić dane palet EPAL?
Dane techniczne i zasady wymiany podaje EPAL na stronie epal-pallets.org, a po polsku PKN EPAL na stronie epal.org.pl. Przed wpisaniem wymiarów do słownika rodzajów palet sprawdź aktualne arkusze, bo zasady wymiany się zmieniają. Opis programu znajdziesz też na stronie System WMS.
System paletowy EPAL w programie magazynowym WMS.net
System paletowy EPAL w programie magazynowym WMS.net